Chương 8

Tôi nói với má Tư một nửa sự thật. Ở công ty, cái đó có tên, kêu là thuyết minh chưa đầy đủ, và kế toán trưởng nào cũng biết nó nguy hiểm hơn nói dối, vì người nghe tưởng mình đã biết hết.

– Con trả nợ, má. Nợ của con.

Má Tư vẫn để ngón tay trên con số ngày mười hai tháng tư. Bà không ngẩng lên.

– Nợ ai?

– Con hông nói được. Con lo được, má. Tiền đó con hông lấy của hũ, con lấy phần lời mấy đám bánh. Con ghi đủ trong sổ, má coi, con hông giấu đồng nào.

– Mày ghi đủ, má nói, mà ghi để tao hông đọc được.

Bà gấp cuốn sổ lại, đặt xuống bộ ván, đẩy về phía tôi. Rồi bà đứng dậy, ôm cái hũ đi ra sau hè chôn lại. Tôi ngồi nghe tiếng cuốc xới đất, đều, chậm, lâu hơn mọi lần. Lúc bà quay vô, tay dính đất, bà không rửa liền mà đứng ở cửa sau nhìn tôi.

– Ba chục năm tao chưa nợ ai. Mày về nhà tao ba năm, mày đi nợ.

– Con xin má cho con hai chục ngày nữa. Hai chục ngày con nói hết.

Má Tư không trả lời. Bà đi xuống bếp, múc nước rửa tay, rửa lâu như anh Lộc rửa tay ngoài cầu ván bữa nọ. Tối đó, lần đầu tiên từ bữa tôi giữ sổ, bà không kêu tôi đọc số cho nghe.

Mấy ngày sau đó, nhà má Tư yên tĩnh theo kiểu một cái nhà có người đang giận. Má vẫn dậy lúc ba giờ, vẫn đổ bánh, vẫn ra sạp, vẫn thối tiền cho khách và cười với bà Sáu. Bà chỉ không nói với tôi những câu không cần thiết. Muốn thêm đường thì bà đẩy hũ đường qua, muốn tôi đi lấy lá thì bà chỉ tay ra mương. Con Mận ngồi giữa hai má con, vo bột mà không dám vo mạnh tay.

Sáng thứ ba, tôi lên bếp thì thấy cái khăn rằn gói tờ công thức của ông Tư không còn nằm trên kệ, kế cuốn sổ bìa xanh. Tôi tìm quanh bếp, tìm dưới chõng, rồi mới để ý cửa buồng má khép hờ, và trên nắp cái rương gỗ trong đó có một góc khăn rằn lòi ra. Má cất nó lại rồi. Tôi đứng nhìn cái góc khăn đó một hồi, rồi đi vo bột. Mẻ bánh sáng đó tôi đổ theo đúng mấy dòng chữ ông Tư, nghe mùi bột, nếm nước đường, gõ thành nồi. Bánh nở đều. Má Tư cắn một cái, rồi một cái nữa, không nói được hay không được, chỉ đẩy thúng bánh qua cho con Mận xếp.

Anh Lộc thì gần như biến mất. Sáng anh đi trước khi tôi ra bến, tối anh về sau khi má ngủ. Có một đêm tôi nghe anh lục đục ở cái rương gỗ trong buồng má, nghe tiếng nắp rương mở ra, rồi đóng lại thật nhẹ. Sáng ra tôi ghé mắt nhìn qua, rương vẫn khóa, ổ khóa vẫn nằm nguyên chỗ cũ. Tôi không biết anh tìm gì trong đó, hay anh chỉ mở ra rồi không dám lấy.

Ngày hai mươi tháng tư, nhà ông Chín ghe ở xóm trên làm đám thôi nôi cho đứa cháu đích tôn, đặt một trăm cái bánh bò với ba chục gói bánh lá. Xóm trên cách xóm bến đò gần một tiếng đi bộ, phải qua hai cây cầu khỉ. Tôi với con Mận gánh đi từ sáng sớm, má ở lại giữ sạp. Đám thôi nôi đông, nhà ông Chín còn giữ hai đứa tụi tôi lại phụ dọn, ăn cơm, gói bánh dư cho khách mang về. Tới lúc tụi tôi gánh hai cái thúng không đi về thì mặt trời đã ngả qua mấy ngọn tre bên kia sông.

Trước khi về, ông Chín ghe đưa tiền bánh, đếm đủ, còn dúi thêm cho con Mận mấy đòn bánh tét. Ông tiễn tụi tôi ra tới đầu cầu khỉ, đứng gãi cằm một hồi như đắn đo, rồi nói nhỏ với tôi: tui nói cái này con đừng giận, thằng Lộc nhà chị Tư, tui chở ghe ngang nhà Sáu Lợi ban đêm, tui thấy nó ngồi trong đó hoài, mấy tháng nay rồi. Ông nói xong thì vỗ vai tôi, biểu tôi về nói nó bớt bớt lại, ông Tư mà biết thì buồn lắm. Tôi cảm ơn ông, rồi ghi tên ông Chín vô sổ, dưới dòng tiền bánh thôi nôi, ghi thêm mấy chữ thấy Lộc ở nhà Sáu Lợi ban đêm, mấy tháng. Con Mận nhìn tôi ghi, không hỏi.

Còn cách nhà chừng trăm bước, tôi đã thấy có người đứng lố nhố trước hàng rào bông bụp. Không đông như bữa bắt quả tang, chỉ năm sáu người, nhưng ai cũng đứng im, ngó vô sân. Con Mực nằm ngay bậc thềm, không sủa ai, đầu gối lên hai chân trước. Tôi buông gánh, chạy.

Cô Tám đứng ngay cổng, thấy tôi thì quay lại, nói lớn như đã chờ sẵn:

– Về rồi đó hả? Sáu Lợi tới đòi nợ mày năm cây vàng, chị Tư nghe xong xỉu ngay giữa nhà! Con dâu gì đâu mà…

Cô chưa nói hết câu thì bà Sáu bán xôi từ trong nhà bước ra, đi thẳng tới trước mặt cô Tám, nói nhỏ mà ai cũng nghe:

– Tám, về nhà đi. Đứng đây hông giúp ai được cái gì đâu.

Cô Tám mở miệng, rồi nhìn quanh. Mấy người đứng ngoài cổng không ai nhìn cô, họ nhìn xuống đất, hoặc nhìn đi chỗ khác. Cô Tám ngậm miệng, đi về. Bà Sáu nắm tay tôi kéo vô.

Má Tư nằm trên bộ ván, đầu gối lên cái gối kê, mặt tái như tàu lá chuối non phơi nắng. Anh Hai đò ngồi dưới đất, tay cầm cái quạt mo quạt cho má. Ở đầu ván, một ông già đội nón nỉ, đeo túi vải, đang bắt mạch cổ tay má. Mùi dầu gió với mùi nước gừng nồng cả nhà.

– Ông Bảy Thuốc đó, bà Sáu nói nhỏ vô tai tôi. Thằng Hai nó chèo ghe qua rước liền.

Tôi quỳ xuống cạnh bộ ván. Má Tư mở mắt hé hé, nhìn lên mái lá, rồi nhắm lại. Bà thở nông, thở nhanh, tay trái nắm chặt vạt áo chỗ ngực.

Ông Bảy Thuốc bắt mạch thêm một hồi, rồi đặt tay má xuống, kéo cái mền đắp lên tới ngực bà. Ông quay qua nhìn tôi, nhìn bà Sáu, chọn nói với bà Sáu.

– Tim bả yếu sẵn, nay bị giận, bị sợ, nó chịu hông nổi. Tui cho uống thuốc rồi. Đêm nay để bả nằm yên, đừng ai nói chuyện gì làm bả giận nữa. Mấy bữa tới mà còn vầy nữa thì tui hông dám hứa.

Ông Bảy Thuốc đi rồi, bà Sáu kéo tôi xuống nhà sau, ngồi kế lu nước. Bà kể cho tôi nghe, kể chậm, rõ, như người ngồi chợ ba chục năm kể giá từng món. Trưa nay Sáu Lợi đi với thằng Hiển tới sạp, biểu má Tư dọn sạp về nhà, có chuyện cần nói. Má không chịu về. Sáu Lợi bèn đứng ngay giữa chợ, móc tờ giấy ra, đọc. Bà Sáu ngồi kế bên, nghe hết. Ông ta đọc tên con Lụa, đọc năm cây vàng, đọc ba chỉ mượn thêm, đọc tám phân một tháng, đọc tới chữ giao nhà cửa để trừ nợ thì má đứng dậy, bỏ sạp, đi về. Sáu Lợi đi theo tới nhà. Tới nhà rồi ông ta còn nói thêm một câu gì đó trong nhà, bà Sáu đứng ngoài sân không nghe rõ, chỉ nghe chữ cái vòng. Rồi bà nghe một tiếng rầm. Chạy vô thì má đã nằm dưới đất.

– Ổng có nói tới thằng Lộc hông bà?

– Hông. Ổng đọc tên con. Mà bà thấy ổng cố ý hông nhắc tới thằng Lộc, nhắc tới đâu ổng cũng nói con Lụa, con Lụa, con dâu chị đó. Bà Sáu nhìn tôi. Lụa, bà hỏi thiệt, nợ đó của con hả?

Tôi nhìn xuống hai bàn tay mình, hai bàn tay của con Lụa, đen nhẻm, gầy nhom, đầu ngón tay cái có vết sẹo nhỏ do dao lá chuối.

– Giấy đứng tên con, bà.

Bà Sáu nhìn tôi lâu. Bà không hỏi thêm. Bà đứng dậy, vỗ vai tôi hai cái, rồi đi ra ngoài lấy cái thúng xôi để quên ngoài hiên. Trước khi đi về, bà dặn tôi canh má, dặn con Mận nấu cháo, dặn anh Hai đò ngủ lại ngoài hiên một đêm.

Tôi kéo con Mận ra góc bếp, hỏi nó Sáu Lợi nhắc cái vòng là cái vòng nào. Con Mận ngó về phía bộ ván, rồi nói nhỏ: chiếc vòng vàng ông Tư cưới dì Tư hồi đó, nặng lắm, dì Tư cất trong cái rương gỗ trong buồng, chỉ đeo đúng ngày mùng một Tết rồi cất. Hồi ông Tư bệnh, dì Tư bán xuồng, bán ruộng, mà nhất định hông bán chiếc vòng. Tôi nghĩ tới tiếng nắp rương mở ra đóng vô lúc nửa đêm mấy bữa trước. Sáu Lợi biết chiếc vòng đó nằm ở đâu, và tôi không tin là tự nhiên mà ông ta biết.

Tôi ngồi bên bộ ván tới khuya. Con Mận nấu cháo rồi bưng lên, má không ăn. Tôi vắt khăn nước ấm lau mặt cho má, lau hai bàn tay chai sần, lau tới mấy ngón tay còn dính bột gạo từ sáng. Má để yên cho tôi lau, mắt nhắm. Tôi không biết má ngủ hay thức. Ngoài hiên, anh Hai đò ngủ ngồi dựa cột, cái quạt mo còn nằm trên đùi. Con Mực bò vô tới chân bộ ván, nằm xuống sát bên tôi, lâu lâu ngóc đầu nhìn má một cái rồi gục xuống lại. Cây đèn dầu cạn dần, tôi châm thêm hai lần, lần nào cũng sợ tiếng mở nắp đèn làm má giật mình.

Tôi nghĩ tới má tôi ở quê. Ba năm trước, cái lần cuối cùng tôi về, má tôi cũng nằm như vầy sau một trận cãi nhau với tôi, nằm quay mặt vô vách, không nói một tiếng. Tôi đã đi ra bến xe ngay chiều đó, không chờ má quay mặt ra. Tôi tưởng mình đi vì giận. Giờ ngồi đây, tôi mới biết mình đi vì không chịu nổi việc ngồi chờ.

Lần này tôi ngồi chờ.

Gần nửa đêm thì anh Lộc về. Anh vô tới sân thì khựng lại, thấy anh Hai đò ngủ ngoài hiên, thấy cửa nhà trên còn mở, thấy đèn dầu còn sáng. Anh bước lên thềm, nhìn vô, thấy má nằm trên bộ ván với cái mền đắp tới ngực, thấy tôi ngồi dưới đất bên cạnh. Mặt anh đổi màu dưới ánh đèn. Anh đứng sững ở cửa, một chân trong, một chân ngoài, không bước tới mà cũng không lui ra.

Tôi không nói gì với anh. Tôi không biết nói gì ở trước mặt má mà không làm má giận thêm.

Má Tư mở mắt. Lần này bà mở hẳn, nhìn thẳng lên mái lá một hồi lâu, rồi từ từ quay đầu qua, nhìn tôi. Tôi cầm lấy bàn tay má. Bàn tay lạnh ngắt, gầy tới mức tôi đếm được từng đốt xương. Má để tay trong tay tôi một chút, rồi rút ra, chậm rãi, như người rút tay khỏi một chậu nước lạnh.

– Lụa, má nói, giọng khàn đặc. Ngày mai mày dọn đồ. Đi về bên kia sông đi. Nhà này hết chỗ cho mày rồi.

Ở cửa, anh Lộc vẫn đứng im, một chân trong, một chân ngoài, và anh không nói lấy một chữ.