Chương 3

Mấy hôm sau, một buổi chiều, trong lúc phụ má vo nếp, tôi đánh liều đề xuất chuyện giữ nóng thúng xôi mà mình đã nghĩ tới.

- Má, mai má để con ủ thúng xôi kiểu khác nghen.

Má không ngẩng lên:

- Kiểu gì?

- Má lót vải dày dưới đáy thúng, đậy kín bằng lá chuối với cái nắp tre, chỉ mở ra khi múc cho khách. Gói nào khách mua mang về thì mình gói 2 lớp lá.

Má ngừng tay, nhìn tôi:

- Rườm rà. Má bán bao năm có sao đâu.

- Má cho con thử 1 bữa thôi. Không được thì mai mình làm lại như cũ.

Má nhìn tôi một lúc lâu. Tôi biết má đang nghĩ gì: con nhỏ này từ hôm mùng 4 tới giờ cứ lạ lạ, bữa nay lại bày trò. Nhưng rồi má thở dài:

- Ừ. Thử thì thử. Nhưng hư thì mày chịu à nghen.

Tôi cười hì hì. Sáng mai anh Hai không ra vựa, ở nhà có việc. Tôi tranh thủ xin má cho theo ra chợ.

- Mai cho con theo má ra chợ nghen. Con muốn coi cái mẹo của con có linh không.

- Ừ.

Má gật đầu.

- Mày theo thì theo, nhưng phải dậy sớm đó.

Tối đó, 2 má con chuẩn bị nếp, đậu, lá chuối. Nếp ngâm từ chiều đã nở trắng, hạt nào hạt nấy căng mọng. Tôi vo nếp, đãi đậu theo đúng lời má đã dặn. Tay tôi giờ đã quen việc, không còn lóng ngóng như hôm đầu. Má dặn tôi đãi đậu xanh cho sạch vỏ, để riêng, sáng mai mới trộn với nếp đem đồ.

Trong lúc chờ nếp ráo nước, tôi hỏi má:

- Má, má có bao giờ nghĩ mình mở 1 sạp ở chợ không? Đỡ phải gánh đi bán rong.

Má cười:

- Tiền đâu mà mở sạp, con? Gánh vầy là tốt rồi.

Tôi không nói gì nữa, nhưng trong đầu ghi nhớ: sạp. 1 ngày nào đó, nhất định phải có 1 cái sạp.

- Dạo này mày khác quá, Hà.

Tim tôi thót lên:

- Khác sao má?

- Khó nói.

Má nheo mắt nhìn tôi.

- Như là… lớn hơn. Hồi trước mày cứ như con nít, giờ nói chuyện ra dáng người lớn. Còn biết bày mẹo bán hàng nữa.

Tôi cười trừ, cúi xuống vo nếp:

- Con lớn rồi mà má.

Người lớn? Tôi gần 50 tuổi rồi má ơi, chỉ là má không biết thôi. Câu đó tôi chỉ dám nói trong bụng.

- Mẹo này mày học ở đâu vậy?

Má hỏi tiếp.

Tôi khựng lại một giây. Nói thật thì không được. Nói dối thì phải nhanh, mà phải là cái dối má tin được.

- Con… con nghĩ ra. Thấy mấy bà khách than xôi nguội nhanh, con nghĩ chắc tại mình để thúng hở. Đậy kín lại thì hơi nóng không thoát ra được.

Đó là sự thật một nửa. Tôi nghĩ ra thiệt, nhưng là nhờ mấy chục năm ăn xôi ở thành phố, thấy người ta giữ nóng đồ ăn bằng đủ thứ hộp. Má gật gù, không hỏi nữa. Tôi thở phào.

Đêm đó tôi nằm mãi không ngủ được. Trong đầu cứ hiện lên thúng xôi bốc khói. Nếu mẹo này thành công, gánh xôi của má sẽ khác. Nếu thất bại, má sẽ cười tôi suốt 1 tuần. Tôi trằn trọc, rồi nghĩ xa hơn: nếu gánh xôi bán đắt hơn, má sẽ có thêm tiền. Có thêm tiền, anh Hai sẽ bớt phải đi làm thuê sông nước. Mọi chuyện đều nối với nhau cả. Tôi ôm cái ý nghĩ đó mà thiếp đi lúc nào không hay.

Sáng hôm sau, 4 giờ má đã dậy đồ xôi. Tôi dậy theo, phụ má gánh ra chợ. Trời còn tối đen, chỉ có tiếng gà gáy và tiếng xe bò lọc cọc đâu đó. 2 má con gánh hàng ra chợ trong sương sớm, vai tôi hơi mỏi nhưng lòng thì háo hức.

Chợ quê buổi sáng là một thế giới khác hẳn ban ngày. Đèn dầu leo lét khắp các sạp. Mùi cá tươi, mùi rau, mùi bánh trái quyện vào nhau. Má dọn hàng ở góc chợ quen thuộc, chỗ mà má đã ngồi mười mấy năm nay. Tôi lót vải dày dưới đáy thúng theo đúng kế hoạch, xếp xôi vào, đậy kín bằng lá chuối và cái nắp tre.

Khách đầu tiên là ông Ba xe ôm, mua 2 gói như mọi ngày. Ông vừa mở gói vừa nói:

- Xôi bữa nay nóng dữ ta!

Má cười:

- Nóng thì ăn ngon hơn chớ sao.

Tôi đứng bên cạnh, tim đập thình thịch. Mẹo bắt đầu linh rồi.

Thấy má bận múc xôi, tôi xắn tay vào gói. Lúc đầu còn lóng ngóng, lá chuối rách 1 gói, má phải gói lại. Đến gói thứ 5, thứ 6 thì tay tôi đã quen. Một chị khách khen:

- Con bé gói khéo quá!

Má cười tít mắt. Tôi cũng cười. Lâu lắm rồi tôi không làm việc gì bằng tay mà ra tiền ngay như vậy. Ở thành phố, tôi dạy học, lương tháng lãnh 1 lần, chẳng bao giờ thấy tiền về từng đồng như vầy.

Đến chừng 8 giờ, thúng xôi mỗi lần mở nắp vẫn bốc khói nghi ngút. Bà Hai Gái tới, mua 3 gói cho cả nhà. Vừa mở gói ra, bà xuýt xoa:

- Ủa, giờ này mà xôi còn nóng hổi vậy Lành?

Má hất hàm về phía tôi, vẻ mặt đầy tự hào:

- Con Hà nó bày đó bà.

Bà Hai Gái nhìn tôi từ đầu tới chân, gật gù:

- Con nhỏ này được. Để bà nói cho mấy bà kia biết.

Và bà nói thiệt. Chợ quê buổi sáng, tin đồn bay nhanh hơn gió. “Xôi bà Lành hôm nay nóng tới trưa!” “Thử đi, nóng hổi!” Từng tốp khách kéo tới. Có bà còn mua 4, 5 gói một lúc về cho cả nhà. Một chị trẻ bế con nhỏ, mua 2 gói, còn quay lại mua thêm 2 gói nữa vì “thằng nhỏ nhà em nó đòi”.

Có một bà khách lạ, chừng 50 tuổi, đứng nhìn thúng xôi một lúc rồi lắc đầu:

- Xôi để lâu nguội ngắt, mua về tới nhà là cứng đơ.

Tôi nhanh nhảu mở nắp thúng. Hơi nóng bốc lên nghi ngút, thơm nức.

- Bà sờ thử đi bà. Nóng hổi nè.

Bà sờ vào gói xôi, mắt sáng lên:

- Ủa, nóng thiệt! Cho bà 3 gói!

Tôi gói 2 lớp lá chuối, buộc lạt tre chắc chắn, đưa cho bà. Bà trả tiền, còn khen:

- Con nhỏ bán hàng lanh quá!

Má nhìn tôi, mắt long lanh. Tôi biết má đang vui lắm, nhưng má không nói ra, chỉ gắp thêm cho tôi cái bánh ít má mua của hàng bên cạnh.

Chưa tới 10 giờ, thúng xôi đã sạch bong. Mọi khi phải tới gần trưa má mới dọn hàng. Có 2 bà tới trễ, thấy thúng không thì tiếc hùi hụi:

- Hết rồi hả Lành? Mai nhớ để dành cho tao 2 gói nghen!

Má cười tít mắt:

- Ừ, mai tao để dành!

Má ngồi đếm tiền, tay hơi run. Tôi đứng bên cạnh, lòng lâng lâng khó tả. Một ý nghĩ trong đầu, một tấm vải dày, mấy tàu lá chuối, vậy mà biến thành tiền thật, ngay trước mắt tôi.

- Má ơi.

Tôi nói nhỏ.

- Mai mình đồ nhiều hơn 1 chút nghen? Hôm nay còn nhiều người tới hỏi mà hết.

Má ngần ngừ, tay vân vê vạt áo:

- Nhiều hơn thì phải mua thêm nếp, thêm đậu. Vốn liếng đâu ra? Lỡ ế thì…

- Mình tăng 1 ít thôi má. 1 ít thôi, không nhiều. Con tính rồi, hôm nay bán hết sớm vậy là khách còn thiếu, mai họ quay lại. Lời đủ bù vốn mà.

Má nhìn tôi một lúc lâu, rồi gật đầu:

- Ừ. Mai tăng 1 ít. Mày tính được thì má nghe mày. Nhưng mà…

- Dạ?

- Mày đừng có bày quá nhiều mẹo 1 lúc, má theo không kịp.

Tôi bật cười. Má cũng cười. 2 má con gánh thúng không về mà lòng nhẹ tênh.

Trước khi về, bà Hai Gái còn quay lại dặn với theo:

- Nhớ nghen Lành! Rằm tháng giêng đám giỗ má tao, 50 gói đó! Mai mốt tao qua đưa cọc!

- Được! Bà cứ yên tâm!

Trên đường gánh thúng không về, má nói:

- Hôm nay về sớm, má nấu canh chua cá lóc ăn mừng.

Nắng sớm chiếu lên vai má, lòng tôi ấm lạ. Đã lâu lắm rồi tôi không thấy má cười tươi như vậy. Kiếp trước, những năm cuối đời, má ít cười lắm. Tôi tự hứa với mình: từ nay, tôi sẽ làm cho má cười nhiều hơn nữa.

Về tới nhà, tôi khựng lại ở cổng.

Giữa sân, anh Hai đang lom khom bên một chiếc ghe gỗ cũ kỹ. Ván ghe đã xám xịt, rêu bám đầy. Anh đang cạo rêu, bên cạnh là mấy miếng ván mới và hũ dầu chai.

Tim tôi thắt lại. Chiếc ghe của ba.

Ba mất hồi tôi 8 tuổi. Hồi đó ba hay chở tôi đi ghe ra sông câu cá, tôi ngồi ở mũi ghe, chân thõng xuống nước, cười khanh khách. Từ ngày ba mất, chiếc ghe nằm chỏng chơ sau hè, không ai đụng tới. Chín mười năm rồi. Vậy mà bây giờ anh Hai lôi nó ra.

- Anh vá ghe làm gì vậy?

Tôi cố làm ra vẻ tự nhiên, nhưng giọng hơi run.

Anh Hai ngẩng lên, mồ hôi nhễ nhại:

- Vá lại để đi chở củi thuê. Ghe của ba để không cũng uổng. Mùa này người ta đốn củi nhiều, chở 1 chuyến cũng được kha khá. Hôm nay vựa nghỉ nên anh ở nhà làm.

- Anh định chở đi đâu?

Tôi hỏi, cố giữ giọng bình thường.

- Loanh quanh gần đây thôi. Chở củi từ bên kia sông về, hoặc chở hàng cho người ta thuê. Ghe nhỏ, đi xa không được.

Gần đây thôi. Tôi tự nhủ. Gần đây thì không sao. Nhưng rồi tôi lại nghĩ: kiếp trước, anh cũng bắt đầu từ những chuyến gần như vậy. Rồi xa dần, xa dần, cho tới cái mùa nước nổi định mệnh đó.

Chở. Sông. 2 chữ đó đập vào tai tôi.

Tôi đứng nhìn anh cạo rêu, tay siết chặt quai giỏ. Tôi muốn hét lên: đừng! Đừng đụng vào nó! Nhưng tôi lấy lý do gì? Ghe của ba để lại, anh vá để kiếm tiền phụ gia đình. Có gì sai đâu?

Kiếp trước, anh cũng đi trên sông như vậy. Cũng vì kiếm tiền. Cũng vì gia đình. Và rồi anh không về nữa.

- Để em phụ anh.

Tôi nói.

- Thôi, em vô nhà đi. Nắng.

Anh xua tay, rồi nhìn tôi chăm chăm.

- Mặt em sao tái vậy? Mệt hả?

- Không… không sao. Nắng quá thôi.

Anh Hai nhìn tôi thêm 1 lúc, rồi cúi xuống cạo rêu tiếp. Nhưng tôi biết anh chưa tin. Từ cái bữa anh đọc được cuốn sổ, anh nhìn tôi bằng ánh mắt khác rồi. Ánh mắt của người đang chờ em gái mình nói thật.

Tôi quay vào nhà, nhưng chân cứ run. Trong đầu tôi, hình ảnh chiếc ghe trôi trên sông cứ lởn vờn không dứt. Tôi đã giữ anh được mấy buổi sáng ở bến đò. Nhưng chiếc ghe này, nó sẽ đưa anh ra sông mỗi ngày. Mà tôi thì không thể lúc nào cũng ở bên cạnh anh.

Tôi phải biết mọi chuyến đi của anh. Đi đâu, với ai, chở gì. Tôi phải biết hết.

Tối đó, tôi lôi cuốn sổ dưới chiếu ra. Dưới mấy dòng chữ cũ, tôi viết thêm:

“ghe - ?”

Rồi tôi gạch dưới nó 2 lần, như gạch dưới một lời thề.

Ngoài kia, tiếng anh Hai còn lục đục ngoài sân với chiếc ghe. Tôi nằm nghe, và nghĩ: từ mai, tôi phải theo anh sát hơn nữa. Không phải chỉ ở bến đò, mà ở mọi nơi anh tới.