Chương 3

Cô lục đục dậy từ lúc gà còn chưa gáy hết câu đầu, tay vấn vội búi tóc cho gọn.

- Mới sáng ra đã lục đục gì đó? - má Chín ngó ra khỏi buồng, giọng ngái ngủ. - Chợ thì trưa mới đông, đi sớm làm gì?

- Con đi tìm thầy đồ, - cô đáp, tay vấn lại búi tóc cho gọn. - Nhờ thầy viết cho mình cái bảng.

Má Chín ngồi bật dậy:

- Viết bảng làm gì? Tốn tiền!

- Bảng hiệu đó má. Như bảng của bà Sáu vậy.

- Bà Sáu giàu mới có bảng! Nhà mình tiền đâu? - bà gắt, rồi hạ giọng lầm bầm. - Đúng là trúng gió xong đâm ra hoang tưởng.

Cô không cãi. Cô móc trong túi ra mấy xu lẻ hôm qua bán được, đếm đi đếm lại: đủ trả công viết bảng, còn dư mấy xu mua gạo. Cô để riêng 1 xu mua kẹo, giơ cho con Mai đang dụi mắt thấy:

- Má để dành đây, bán xong má mua kẹo cho con.

- Thiệt hông má? - con Mai tỉnh ngủ hẳn.

- Thiệt.

Má Chín nhìn theo, hừ một tiếng rõ to, nhưng không cản nữa. Thằng Sáng thì hăng hái xung phong:

- Con đi với má!

- Ở nhà phụ bà nội gánh nước, - cô ấn nó ngồi xuống. - Chuyện này má đi một mình cho lẹ.

Thầy đồ ở đầu xóm, nhà tranh vách lá nhưng sân quét sạch bong, trước cửa treo tấm bảng gỗ viết 4 chữ “Dạy Chữ Dạy Người”. Cô bước vào, thấy một ông già râu tóc bạc phơ đang ngồi mài mực, bên cạnh là mấy đứa nhỏ ê a đọc bài.

- Thưa thầy, - cô cúi đầu chào. - Con là Hai, bán mắm ở cuối xóm. Con muốn nhờ thầy viết cho một cái bảng hiệu.

Thầy đồ ngẩng lên, nheo mắt nhìn cô:

- Bảng hiệu? Cô Hai bán mắm mà cũng cần bảng hiệu à?

- Dạ cần, - cô đáp chắc nịch. - Thầy viết giúp con 2 tấm. Một tấm lớn, một tấm nhỏ chia 4 ô.

- Viết gì?

Cô hít một hơi, bắt đầu “brief” như brief designer hồi còn làm reviewer:

- Tấm lớn viết 3 chữ thiệt to, thiệt đỏ: “MẮM CÔ HAI”. Dưới thêm một dòng nhỏ hơn: “Ngon Từ Hũ Đầu Tiên”. Tấm nhỏ chia 4 ô, mỗi ô một tên: “Tôm Chua Sông”, “Cá Lóc Đồng”, “Ba Khía Muối”, “Ruốc Biển”.

Thầy đồ ngừng mài mực, nhìn cô chằm chằm:

- Cô Hai đặt tên cho mắm?

- Dạ. Mắm nào cũng phải có tên, người ta mới nhớ.

- Lạ thiệt, - thầy vuốt râu. - Ngó chợ mấy chục năm, tui ít thấy ai chịu làm bảng ghi riêng từng loại cho gánh nhỏ của mình. Mà… nghe cũng có lý.

Thầy lấy ra 2 tấm gỗ đã bào nhẵn, mài mực đặc, rồi vung bút. Nét chữ thầy vừa to vừa bay, màu mực đỏ thắm. Cô đứng nhìn, trong bụng khoái chí: ở thời hiện đại, thuê designer làm cái logo tốn mấy triệu. Ở đây, 4 xu có ngay 2 tấm bảng viết tay đẹp hơn cả font chữ máy.

Xong việc, thầy đồ phủi tay:

- 4 xu.

Cô trả tiền, ôm 2 tấm bảng về mà lòng phơi phới như vừa trúng số. Dọc đường, mấy người trong xóm nhìn cô ôm bảng gỗ thì xì xào:

- Cô Hai trúng gió xong khùng thiệt rồi. Mắm mà cũng đặt tên!

- Nghe nói bả còn đòi viết thêm một câu rao trên bảng!

Cô nghe hết, chỉ cười. Cứ cười đi, mai mốt đừng có xếp hàng mua là được.

Về tới nhà, má Chín thấy 2 tấm bảng thì trợn mắt:

- 4 xu cho 2 miếng gỗ?! Trời ơi là trời, tiền đó mua được mấy ký gạo!

- Má cứ coi, - cô đáp, tay đã thoăn thoắt buộc tấm bảng lớn lên đầu đòn gánh. - Mai má ra chợ coi con bán.

- Coi cái gì mà coi! - bà gắt, nhưng tay thì lại phụ cô buộc dây cho chắc.

Thằng Sáng và con Mai xúm lại xem tấm bảng nhỏ chia 4 ô, đọc ê a từng tên. Con Mai vỗ tay:

- Tôm Chua Sông! Nghe ngon quá má ơi!

- Mai mốt nhà mình giàu, má mua kẹo cho con ăn mỗi ngày, - cô hứa, trong bụng thì nghĩ: 5 ngày nữa là kỳ trả nợ đầu tiên, giàu thì chưa biết, nhưng ít ra phải đủ 5 đồng bạc.

Sáng hôm sau ra chợ, cô đi với một tâm thế hoàn toàn khác. Bảng lớn “MẮM CÔ HAI” dựng cao trên đầu gánh, đỏ chói dưới nắng sớm. Tấm bảng nhỏ đặt ngay trước 4 hũ mắm, mỗi hũ một ô tên tương ứng. Cô còn cẩn thận lau từng hũ sành cho sạch bóng, thay lá chuối mới.

Vừa đặt gánh xuống cuối chợ, mấy người đi ngang đã ngoái lại nhìn. Một bà khách tò mò tấp vào:

- Ủa, cô Hai bữa nay có bảng rồi hả? “Mắm Cô Hai, Ngon Từ Hũ Đầu Tiên” - đọc nghe kêu quá ta!

- Dạ, - cô cười tươi. - Bà ăn thử hông? Tôm Chua Sông nhà con ướp đủ 7 ngày, chua vừa tới, không gắt.

Cô múc một thố nhỏ đưa ra. Bà khách nếm thử, mắt sáng lên:

- Ngon thiệt! Chua thanh, tôm chắc! Cho tui 2 thố!

- Dạ có ngay!

Tin “cô Hai cuối chợ có bảng mới, cho ăn thử” lan nhanh như cháy rừng. Người ta kéo tới mỗi lúc một đông. Cô đong mắm thoăn thoắt, miệng rao theo đúng bài đã tập tối qua:

- Tôm Chua Sông đây bà con ơi, chua thanh tôm chắc! Cá Lóc Đồng thơm phức, ăn với cơm nóng là hết ý! Ba Khía Muối mằn mặn giòn rụm! Ruốc Biển đậm đà, kho với thịt ba chỉ là số một!

Thằng Sáng ngồi bên cạnh, hăng hái phụ họa:

- Mua mắm đi bà con ơi! Mắm Cô Hai ngon từ hũ đầu tiên!

Từ đầu chợ, bà Sáu đứng nhìn sang, mặt sa sầm. Bà lững thững đi tới, đảo mắt một vòng quanh gánh của cô, rồi cười khẩy:

- Chà, bữa nay cô Hai cũng có bảng rồi hả? Bắt chước tui đó hả?

- Dạ đâu, - cô cười hì hì, không hề nao núng. - Con học hỏi bà thôi. Bà bán đắt như vậy, con phải học chứ.

Một câu nịnh ngọt xớt làm bà Sáu nghẹn họng. Bà hừ một tiếng, quay đi, nhưng cô kịp thấy ánh mắt bà thoáng lo lắng khi nhìn đám đông quanh gánh mình.

Đang lúc đông khách nhất thì một bà khách mập mạp chen vào, chỉ vào hũ Tôm Chua Sông:

- Bao nhiêu một thố?

- Dạ 3 xu một thố.

- Đắt vậy? Bà Sáu bán cho tui có 2 xu rưỡi! Bớt đi, 2 xu tui lấy 3 thố!

Cô nhìn bà, trong bụng tính nhanh: hạ giá là tự giết thương hiệu mình. Ở thời hiện đại, cô đã từng thấy bao nhiêu shop c.h.ết vì đua nhau giảm giá. Cô cười tươi, múc một thố nhỏ đưa ra:

- Bà nếm thử trước đã. Ngon thì mình nói chuyện giá.

Bà khách nếm thử, mặt giãn ra nhưng miệng vẫn cứng:

- Cũng được. Nhưng 2 xu rưỡi thôi!

- Giá con niêm yết 3 xu, không bớt được, - cô đáp, giọng vẫn ngọt. - Nhưng bà mua 3 thố, con tặng bà một thố nhỏ về ăn thử. Không ngon, mai bà ra đây con trả lại tiền.

Bà khách tròn mắt:

- Thiệt hông? Trả lại tiền?

- Thiệt. Mắm Cô Hai nói là làm.

Bà khách quay sang mấy người xung quanh:

- Nghe chưa, không ngon trả lại tiền! Được, lấy 3 thố!

Đám đông ồ lên. Mấy bà khác cũng nhao nhao đòi mua. Cô vừa đong vừa nghĩ: chiêu “không ngon hoàn tiền” này ở thời hiện đại gọi là cam kết chất lượng. Ở đây, nó là một lời hứa mà chưa ai dám nói. Mà đã dám nói thì phải dám làm, mắm nhà mình ngon thiệt nên cô không sợ.

Trưa đó, cô bán hết hũ mắm tôm chua, gần cạn hũ cá lóc, ba khía với ruốc cũng chỉ còn vét đáy. Đếm tiền trong túi, tay cô run run: chưa bao giờ cô thấy tiền xu nhiều như vậy. Thằng Sáng thì cười toe toét, má lấm tấm mồ hôi:

- Má ơi, hôm nay đông quá chừng! Con rao tới khản cả cổ!

- Giỏi! Mai mốt má thưởng cho con cái bánh đa!

Trên đường về, cô ghé qua hàng thầy đồ, mua 1 xu kẹo cho con Mai như đã hứa. Thầy đồ thấy cô thì cười:

- Nghe nói hôm nay cô Hai bán đắt lắm?

- Dạ nhờ bảng của thầy đó! - cô đáp, rồi hạ giọng. - Mai mốt con còn nhờ thầy viết thêm nữa.

Về tới nhà, má Chín đã đứng chờ ở cổng như mọi khi. Nhưng lần này, bà không nhìn gánh mắm trước mà nhìn cái túi tiền căng phồng của cô.

- Đâu, đưa má coi!

Cô đổ tiền ra cái mâm. Thu được 2 đồng bạc, trừ vốn và tiền chợ còn để riêng được 1 đồng 30 xu. Má Chín đếm đi đếm lại 3 lần, mắt càng lúc càng tròn:

- Trời đất… một buổi chợ mà được nhiêu đây?

- Dạ, nhờ cái bảng đó má.

Bà im lặng một hồi lâu, rồi bỗng đứng dậy đi vào bếp, một lát bưng ra một đĩa cá khô chiên giòn đặt trước mặt cô:

- Ăn đi. Bán cực cả buổi.

Cô sững người. Đây là lần đầu tiên từ khi xuyên qua, má Chín… thưởng cho cô một món ăn. Không chửi, không mỉa mai, chỉ lặng lẽ bưng ra đĩa cá khô.

- Má… - cô nghẹn giọng.

- Ăn lẹ đi, nguội! - bà gắt, nhưng vành tai thì đỏ ửng. - Mai còn đi bán nữa!

Con Mai ôm bịch kẹo chạy vòng vòng quanh sân, thằng Sáng thì khoe với bà nội:

- Nội ơi, hôm nay má con rao hay lắm! Người ta bu đông nghẹt luôn!

- Ừ, má bây bữa nay… được, - má Chín nói, giọng gượng gạo nhưng khóe miệng thì cong lên.

Đêm đó, cô nằm trên giường tre, nghe tiếng má Chín ru con Mai ngủ ở gian ngoài, giọng bà trầm trầm:

- Ừ ừ, ngủ đi con… mai má Hai bán đắt nữa…

Cô mỉm cười trong bóng tối. Một buổi chợ thắng lợi. Tiền chợ đầu tiên. Và một bà mẹ chồng bắt đầu… không chửi nữa.

Trong đầu cô, bảng tính lại chạy: còn 4 ngày nữa là kỳ trả nợ đầu tiên. Hôm nay được chừng này, 4 ngày nữa mà giữ được đà này thì đủ 5 đồng bạc, thậm chí còn dư.

Cô trở mình, thiếp đi với nụ cười trên môi.

Sáng hôm sau, cô đang chất gánh mắm ra sân thì ngoài cổng vang lên một giọng đàn ông lạ, trầm và ấm:

- Cô Hai! Để tui gánh phụ cho một đầu!

Cô ngẩng lên. Một anh chàng chừng 24 tuổi đứng ở cổng, vai rộng, da ngăm, cười toe toét để lộ hàm răng trắng bóng. Anh ta tự nhiên bước vào, vác một đầu gánh lên vai như thể đã làm chuyện này cả trăm lần.

- Anh là…? - cô ngơ ngác.

- Tui là Mến, phu khuân vác ở chợ, - anh ta cười. - Hôm qua thấy cô Hai gánh nặng quá, tui phụ một tay. Không lấy công đâu, cô đừng lo!

Thằng Sáng từ trong nhà chạy ra, reo lên:

- Anh Mến! Anh Mến tới thiệt rồi!

Cô nhìn thằng Sáng, rồi nhìn anh chàng lạ mặt đang gánh mắm của mình đi phăm phăm ra cổng, trong bụng đầy dấu hỏi.

Phu khuân vác gì mà rảnh rỗi đi gánh phụ không công? Và sao thằng Sáng lại quen anh ta?