Chương 3

Sáng chủ nhật, nhà ăn sáng trễ hơn mọi ngày. Bé My ngồi lắc chân trên ghế, ăn bánh mì chấm sữa, kể chuyện hôm qua ở nhà bạn được coi phim hoạt hình tới khuya. Đức pha cà phê cho mình, pha luôn cho vợ một ly ít đường như mọi sáng, để trước mặt cô không nói gì. Bà Lành ăn chậm, thỉnh thoảng gắp cho cháu miếng trứng. Bữa sáng bình thường tới mức Hằng có lúc tưởng tối qua chỉ là cô mệt quá mà tưởng tượng ra, cho tới khi cô nhìn thấy tay mình: cô đang cầm ly cà phê mà Đức pha, và cô không uống được ngụm nào. Ăn xong, Đức xách xe chở bé My đi công viên, nói trưa mới về. Trước khi đi, anh còn ghé vào bếp dặn má để phần cơm trưa, khỏi nấu riêng cho hai cha con. Hằng nghe tiếng xe đi xa dần mà không nói gì. Tối qua bà đã nói trước với cô, sáng nay bà tự sắp xếp: bà kêu Đức chở con bé đi chơi lâu lâu một chút, nói ở nhà má với Hằng dọn dẹp lại tủ thờ cho sạch sẽ để tháng sau giỗ ba anh. Đức nhận lời ngay, còn khen má tính chu đáo. Anh không hay biết buổi dọn dẹp này chỉ có 2 má con, và thứ được lấy ra không phải là đồ thờ.

Bà Lành chờ tiếng xe khuất hẳn mới đứng dậy. Bà đi ra phòng khách, tới trước tủ thờ của chồng. Tủ thờ này tuần nào Hằng cũng lau, cô thuộc từng vết xước trên cánh cửa gỗ, thuộc chỗ để lọ hoa, thuộc cả ngăn kéo dưới đựng nhang và bật lửa mà cô mở ra lấy mỗi ngày rằm. Bà cúi xuống, mở ngăn kéo đó, lấy ra không phải nhang, mà là một cái hộp gỗ nhỏ nằm sâu phía trong, dưới lớp giấy báo cũ. Trong hộp là cuốn sổ bìa cứng đã ngả vàng, gáy sổ bung chỉ, được bà gói trong 2 lớp túi nylon.

– Sổ của má đây. Nó nằm ở đó từ ngày má dọn lên đây. Con lau tủ thờ cho ba con mỗi tuần, con mở ngăn đó hoài, mà con không ngờ tới, đúng không?

Hằng cầm cuốn sổ lên. Nó nặng hơn cô nghĩ, giấy dày, chữ viết tay nắn nót bằng bút mực xanh, có trang đã nhòe vì ẩm. Trang đầu ghi năm, ghi tháng, ghi từng khoản nhỏ: tiền gạo, tiền mắm, tiền học cho thằng Đức, tiền thuốc cho bà nội. Cô lật nhanh về phía cuối, thấy chữ của bà thưa dần theo năm tháng, có tháng chỉ ghi vài dòng, và cuốn sổ dừng hẳn ở một trang ghi tháng, ghi năm, ngay trên dòng đó là một khoản chi: tiền lo đám tang cho ba chồng. Bà ghi sổ tới đúng tháng ông mất thì thôi. Sau đó nhà dưới quê chỉ còn mình bà, rồi bà dọn lên đây, tiền nhà có con dâu lo, bà buông cuốn sổ này từ đó, gói lại, để vào ngăn tủ thờ như để chung với ông. Chữ của bà hồi trẻ tròn và đều, khác hẳn chữ viết nhanh bây giờ. Cô lật vài trang, chưa hiểu bà muốn cô coi cái gì, tới khi bà đưa tay chặn lại ở một trang có góc gấp làm dấu:

– Coi từ đây. Năm đó thằng Đức 16 tuổi, thằng Hậu mới 9 tuổi. Ba con làm ở xưởng cơ khí dưới tỉnh, lương tháng nào cũng đưa má giữ, nhà mình hồi đó tính để dành mua miếng đất sau nhà, đất của ông cậu họ, ổng nói để lại cho nhà mình giá rẻ vì chỗ đó ngập. Má ghi hết trong này, ghi từng tháng, ghi luôn số đã để dành được.

Hằng nhìn trang sổ. Các con số đi đều đều xuống, rồi tới một quãng, cột để dành bắt đầu hụt đi từng chút, hụt kiểu rất khó thấy nếu không cộng lại. Bà kể, giọng bình thản như kể chuyện của người khác:

– Ban đầu má tưởng má tính sai. Má cộng lại 3 lần, lần nào cũng thiếu. Tiền chợ má ghi không sót một khoản, tiền ông đưa về má cũng ghi. Vậy mà cuối năm cộng sổ, số để dành mua đất hụt mất một khúc lớn. Má hỏi, ổng nói ổng gửi về cho bà nội con, nói bà nội đau chân, cần tiền thuốc. Má tin. Má còn gói thêm cho ổng ít đồ gửi về cho bà. Tới tháng sau, má gặp dì Tư ở chợ, dì nói bà nội khỏe re, mới đi đám giỗ họ bên chồng về. Tối đó má về, má không hỏi nữa. Má lấy cuốn sổ này ra, cộng lại hết từ đầu năm, cộng luôn 2 năm trước đó.

Bà lật tiếp mấy trang, chỉ cho cô coi những dòng chữ ghi dày hơn, có chỗ gạch dưới bằng thước:

– 3 năm, con à. 3 năm ổng lén lấy tiền nhà gửi cho thằng Bảy, em ruột của ổng. Thằng Bảy hồi đó mê số đề với đá gà, nợ người ta, cứ thiếu là về khóc với anh nó. Ổng gửi mà không dám nói với má, vì nói ra má không cho. Ổng nói dối là gửi cho bà nội, nói dối trơn tru suốt 3 năm, mặt không đổi sắc. Tổng cộng hơn 20 triệu. Hồi đó 20 triệu là mua được miếng đất sau nhà còn dư, con biết không.

Hằng ngẩng lên nhìn bà. Bà đang nhìn vào cuốn sổ, không nhìn cô, tay bà đặt lên trang giấy, mấy ngón tay chai sần vì nhiều năm làm việc nhà. Cô hỏi nhỏ:

– Rồi má làm sao?

– Má sắp giỏ về nhà mẹ đẻ. Má nhớ rõ bữa đó má xếp đồ vào cái giỏ đệm, xếp luôn đồ của 2 đứa nhỏ. Thằng Đức đứng ở cửa buồng nhìn má xếp, nó 16 tuổi rồi mà nó không dám khóc thành tiếng, nó chỉ hỏi má ơi má đi đâu. Thằng Hậu còn nhỏ, nó ngủ không biết gì. Má nhìn thằng Đức, má lại nghĩ, má đi thì dễ, má về nhà mẹ má, còn 2 đứa nhỏ ở lại với một người ba nói dối quen miệng như vậy, tụi nó học theo ai. Tối đó ổng về, má để cuốn sổ này lên bàn, má nói hết, nói từng con số. Ổng im một hồi lâu, rồi ổng nhận. Nhận hết, không chối một câu, vì sổ của má ghi rõ quá, chối không được.

Bà kể tiếp, có một đoạn bà kể chậm hẳn lại. Đêm đối chất đó, ông ngồi ngoài thềm nhà tới khuya, không vô ngủ. Bà ra thềm ngồi cách ông một khoảng, ông mới nói, nói nhỏ như nói cho mình nghe: thằng Bảy là em út của ổng, ba mất sớm, má ruột già yếu, ổng hứa với bà là lo cho em tới nơi. Nó hư thì ổng chửi nó, mà người ta kéo tới nhà đòi nợ, ổng không đành lòng nhìn nó bị đánh. Ổng nói ổng biết giấu má là sai, mà nói ra thì má cản, nhà còn cãi nhau lớn hơn, nên ổng chọn giấu. Bà nghe xong, bà nói một câu mà bà nhớ tới giờ: anh chọn yên nhà bằng cách để một mình em sống trong cái nhà giả, vậy cái yên đó là yên cho anh, không phải cho nhà này.

– Rồi má ở lại.

– Má ở lại, nhưng má đặt điều kiện. Từ đó về sau, lương của ổng đưa hết cho má giữ. Mỗi tháng má phát lại cho ổng một khoản xài riêng, xài hết thì thôi, không có khoản thứ 2. Tiền nhà, tiền đất, tiền học của con, qua tay má hết. Ổng gật đầu. Ổng giữ được thiệt, con à, từ đó tới ngày ổng mất, ổng không gửi cho thằng Bảy thêm một đồng nào nữa. Còn thằng Bảy, nợ nần chồng chất, người ta siết nhà, nó bỏ xứ đi luôn, tới giờ má cũng không biết nó ở đâu, sống c.h.ết ra sao.

– Sau đó nhà mình có mua được miếng đất đó không má?

– Mua được, trễ mất 4 năm. Miếng đất sau nhà mà bây giờ là nhà thờ họ đó, con à. Mỗi lần về quê đứng thắp nhang trong nhà thờ, má lại nhớ nó suýt nữa đã thuộc về người ta. Mua được rồi má mới bớt giận. Chứ mấy năm đầu, cứ mỗi lần cộng sổ là má lại thấy cái quãng hụt đó, má lại giận lại từ đầu. Ở lại với nhau không phải tha một lần là xong đâu con. Nó là tha từng tháng, từng năm, mỗi lần nhớ lại là tha lại một lần.

Bà nói tới đó thì dừng lại, lật tới trang cuối của quãng sổ đó, đưa cho cô coi. Trang cuối chỉ có mấy dòng: ngày tháng, con số hơn 20 triệu, và một dòng chữ viết đậm hơn các dòng khác: từ nay tiền nhà qua tay má. Không có lời thề thốt nào, không có câu nào mùi mẫn. Hằng nhìn dòng chữ đó một lúc lâu. Cô hiểu vì sao bà đưa cô coi cuốn sổ. Không phải để kể khổ. Bà đang đưa cho cô coi bằng chứng rằng chuyện cô đang gặp, bà đã gặp y hệt, từ con số hụt trong sổ, tới câu nói dối trơn tru, tới đứa em chồng hư hỏng, tới người chồng chọn giấu vợ vì sợ vợ không cho.

– Má kể chuyện này, không phải để con thương má, cũng không phải để con tha cho thằng Đức.

Bà đóng cuốn sổ lại, để lên bàn, đẩy về phía cô:

– Má kể để con biết, cái cảm giác cộng sổ mà thấy tiền hụt, rồi biết người nằm cạnh mình nói dối mình từng tháng, má nếm qua rồi. Má nếm qua nên má biết nếu má để con hỏi nó một mình, để nó lách qua thêm lần nữa, thì 20 năm sau con bé My lớn lên, nó sẽ ngồi ở chỗ con đang ngồi. Trong nhà này, cái khuôn đó truyền được 2 đời rồi: ba nó giấu má nó, nó giấu vợ nó, thằng nào cũng nói là vì thương nhà, vì muốn yên nhà. Má già rồi má mới thấy, yên kiểu đó là yên giả, nó chỉ dời cái vỡ lại cho người sau.

– Vậy má tính sao, má nói con nghe luôn đi.

– Tối nay. Tối nay ăn cơm xong, má kêu thằng Đức ngồi lại. 3 người, đóng cửa phòng khách, nói cho hết. Nó nói thiếu, má biết. Nó nói sai, má có mặt ở đó, nó chạy không được. Còn nếu nó vẫn không chịu nói thật tới nơi, thì má đứng về phía con, con à. Má nói trước mặt con câu này để má không rút lại được: nó sai, má bênh con.

Hằng nhìn bà, cổ họng cô nghẹn lại mà cô cố không để nó thành tiếng khóc. 6 năm làm dâu, đây là lần đầu tiên có người trong nhà này nói sẽ đứng về phía cô, và người đó lại là bà, là má của người đã giấu cô suốt 2 năm. Cô đặt tay lên bìa cuốn sổ, hỏi câu cuối:

– Cuốn sổ này, má đưa con coi xong, má cất lại chỗ cũ hả má?

– Không. Con giữ đi. Má giữ nó mấy chục năm, giữ cho tới ngày cần lấy ra thì lấy. Bây giờ nó cần ở tay con hơn ở tay má.

Hằng ôm cuốn sổ vào lòng, đứng dậy. Cô chưa kịp nói gì thì điện thoại trong túi reo, là Đức nhắn về: công viên đông quá, hai cha con ghé ăn trưa ở ngoài, khoảng 1 giờ mới về. Bà nghe cô đọc tin nhắn, gật đầu:

– Vậy là còn giờ. Con cất sổ đi, rồi phụ má nấu cơm. Tối nay nhà này ăn cơm sớm hơn mọi bữa, ăn xong là nói chuyện. Con đừng nấu món gì cầu kỳ, tối nay không ai nuốt nổi món ngon đâu.

Hằng gật đầu, ôm cuốn sổ về phòng, để nó vào đúng cái túi vải từng đựng cuốn nhật ký của cô, trong cùng một cái tủ. Hai cuốn sổ của 2 người đàn bà trong nhà này, cách nhau hơn 20 năm, bây giờ nằm chung một chỗ.