Chương 6

Đêm qua Loan gần như thức trắng. Sáng ra, cô rửa mặt qua loa rồi đi thẳng ra nhà thờ họ.

Con đường đất còn ướt sương. Trong đầu cô vẫn vang vọng cái tên đọc được trên bài vị hôm qua: Trần Văn Năm. Cô trằn trọc mãi mới quyết định: sáng nay phải tìm ra người này là ai. Cuốn gia phả trong nhà thờ họ là nơi duy nhất có thể ghi lại tên tuổi từng người trong dòng họ.

Nhà thờ họ buổi sớm vắng lặng. Cánh cửa gỗ khép hờ như mọi khi, người quê không có thói quen khóa cửa nhà thờ. Loan đẩy cửa bước vào. Gian giữa vẫn còn mùi nhang khói từ hôm họp họ. Di ảnh cụ Tứ trên bàn thờ nhìn xuống, ánh mắt nghiêm nghị như đang theo dõi từng bước chân cô.

Cô nhìn quanh. Ở góc bàn thờ có một cái hộp gỗ sơn son đã cũ. Cô nhớ hồi nhỏ có lần thấy người lớn mở hộp này lấy ra một cuốn sổ bìa vải trong những dịp giỗ lớn. Cô bước tới, mở nắp hộp.

Cuốn gia phả nằm đó, bìa vải đã mục rách một góc, giấy bên trong ố vàng. Loan nhẹ nhàng giở từng trang. Chữ viết tay bằng mực tàu, nét chữ của nhiều người qua nhiều đời, có trang rõ, có trang đã nhòe.

Cô lật tới trang ghi về đời cụ Tứ. Dòng chữ hiện ra:

Trần Văn Tứ, tự Đức Tâm, vợ Nguyễn Thị…, sinh 3 người con…

Bên dưới, ghi tiếp:

Em trai: Trần Văn Năm…

Loan nín thở. Dòng chữ “Trần Văn Năm” bị gạch đen bằng mực, những nét gạch đè lên nhau nhiều lần, mạnh đến mức rách cả mặt giấy. Như thể người gạch đã dùng hết sức bình sinh để xóa cái tên đó khỏi cuốn gia phả, khỏi dòng họ này.

Tay Loan run lên. Trần Văn Năm là em trai ruột của cụ Tứ.

Cô đọc đi đọc lại mấy lần. Không còn nghi ngờ gì nữa. Người được thờ trong cái miếu ngoài miếng đất kia, người mà cả họ không ai nhắc tới, chính là em ruột của cụ Tứ, người mà cả họ vẫn thờ làm ân nhân.

Nhưng vì sao tên ông ta lại bị gạch đen khỏi gia phả. Ai đã gạch. Và vì sao cả họ coi như ông ta chưa từng tồn tại.

Loan ngồi thụp xuống nền gạch, cuốn gia phả vẫn mở trên tay. Bao nhiêu câu hỏi dồn dập ập tới cùng một lúc. Cô chợt nhớ tới câu nói mớ của ông nội: đừng để nó đói nữa. “Nó” đó, có phải là ông Năm không.

Cô khép cuốn gia phả lại, đặt vào hộp như cũ. Trước khi về, cô quay lại nhìn di ảnh cụ Tứ một lần nữa. Ánh mắt trong ảnh vẫn nghiêm nghị như vậy, nhưng giờ đây trong mắt Loan, nó mang một vẻ gì đó rất khác.

Về tới nhà, má đang phơi đồ ngoài sân. Loan bước tới, hỏi thẳng:

- Má, trong cuốn gia phả ở nhà thờ họ, tên ông Trần Văn Năm bị ai gạch đen vậy má?

Tay má đang phơi cái áo bỗng khựng lại giữa không trung.

- Con lại bới móc mấy chuyện cũ đó nữa rồi.

- Con chỉ hỏi thôi mà má. Ông Năm là em ruột của cụ Tứ, sao tên ông lại bị gạch khỏi gia phả?

- Má không biết. Chuyện của đời trước, má về làm dâu thì nó đã vậy rồi.

Má nói nhanh, quay mặt đi, tiếp tục phơi đồ, tay vắt mạnh cái áo như trút giận vào nó. Loan nhìn má, trong lòng càng chắc chắn: má biết. Má biết nhiều hơn những gì má chịu nói.

- Má, có phải…

- Đừng hỏi nữa. Người c.h.ết rồi thì để yên cho người ta. Con lo chuyện đất đai cho xong đi.

Má bưng thau đồ đã phơi xong đi vào nhà, không cho cô cơ hội hỏi thêm. Loan đứng lại giữa sân, nắng sớm rọi xuống nóng rát gáy. Cô biết má đang giấu, nhưng cô cũng biết có ép má cũng không nói. Má chỉ nói khi má muốn nói.

Buổi trưa, Loan ra gian giữa ngồi cạnh ông nội. Ông đang gà gật trên bộ ván, đầu gục xuống ngực. Cô ngồi xuống bên cạnh, khẽ lay vai ông:

- Nội, nội tỉnh không nội. Con hỏi nội một câu thôi.

Ông nội mở mắt, ngơ ngác nhìn cô. Loan hạ giọng:

- Nội, Trần Văn Năm là ai vậy nội?

Cả người ông bỗng cứng đờ. Đôi mắt mờ đục của ông mở to, nhìn chằm chằm vào cô. Bàn tay gầy guộc run run đưa lên, nắm chặt lấy tay cô. Môi ông mấp máy, như muốn nói điều gì đó, nhưng không thành tiếng. Rồi nước mắt ứa ra từ khóe mắt nhăn nheo của ông, lăn dài xuống gò má.

Loan sững người.

- Nội, nội sao vậy nội? Nội đừng khóc, con không hỏi nữa.

Ông nội không đáp. Ông từ từ gục đầu xuống, mắt nhắm lại, hơi thở đều đều trở lại như vừa rồi chưa từng có chuyện gì xảy ra. Chỉ có bàn tay ông vẫn nắm chặt tay cô, mãi một lúc sau mới từ từ buông ra.

Loan ngồi lặng bên cạnh ông rất lâu. Phản ứng của ông nội đã nói với cô một điều: ông biết Trần Văn Năm. Và cái tên đó gắn với một nỗi đau lớn đến mức chỉ nghe nhắc tới thôi cũng đủ làm ông khóc.

Chiều xuống, Loan ra sân sau ngồi một mình. Trong đầu cô xâu chuỗi lại những gì mình biết: cái miếu thờ Trần Văn Năm chứ không phải cụ Tứ, tên ông bị gạch đen khỏi gia phả, ông là em ruột cụ Tứ, ông nội khóc khi nghe tên ông, má thì lảng tránh.

Cuốn gia phả chỉ ghi được tên, không ghi được chuyện. Những người còn sống mới là cuốn gia phả thật sự. Trong họ này, ai là người già nhất, ai còn nhớ chuyện của đời cụ Tứ.

Cô nhớ tới bà Sáu họ, năm nay đã ngoài 80, sống ở cuối xóm, là người hay kể chuyện đời xưa nhất mà cô biết. Hồi nhỏ về quê, cô vẫn hay sang nhà bà nghe kể chuyện.

Ngày mai, cô sẽ sang nhà bà Sáu.