Chương 11

Sáng hôm sau, Loan gọi cho chị trưởng phòng ở công ty, xin nghỉ thêm một tuần. Đầu dây bên kia im lặng một lúc rồi chị ấy thở dài:

- Ừ, chị duyệt cho em. Mà sao em nghỉ lố 2 ngày không báo chị một tiếng? Lần sau có gì gọi sớm hơn nha. Xong việc thì về sớm, công ty đang vào mùa quyết toán, thiếu người lắm.

- Dạ, em xin lỗi chị. Nhà em có việc gấp quá.

Loan cảm ơn, cúp máy. Cô nhìn điện thoại một lúc lâu. Một tuần nữa. Cô phải giải quyết xong mọi chuyện trong một tuần nữa.

Buổi trưa, cô ngồi với má ở gian sau. Ông nội đã ngủ, ba ra đồng chưa về. Chỉ có hai mẹ con. Loan rót cho má ly nước, rồi nói thẳng:

- Má, hôm qua nội tỉnh táo được một lúc. Nội kể cho con nghe chuyện năm đói rồi má.

Tay má đang cầm ly nước bỗng run lên.

- Nội… nội kể gì với con?

- Nội kể ông Năm bị vu ăn cắp lúa, bị nhốt trong chòi ngoài miếng đất. Nội tin là ông ấy mất trong đó. Rồi cụ Tứ cho dựng miếu mới ngay chỗ đó, đặt ra những lời kiêng. Những lời kiêng đó truyền từ cụ Tứ qua nội, tới bà nội, tới má.

Má đặt ly nước xuống, hai tay đan vào nhau, mắt nhìn xuống nền nhà. Một lúc lâu sau, má mới lên tiếng, giọng trầm hẳn:

- Má về làm dâu nhà này hơn 30 năm. Bà nội con dặn má những lời kiêng đó, dặn đừng bao giờ hỏi vì sao. Má cũng từng hỏi một lần, hồi má còn trẻ, tính má cũng cứng như con bây giờ.

- Rồi bà nội nói sao hả má?

- Bà nội con chỉ nói: đất nhà mình đang ở, ruộng nhà mình đang làm, đều từ tay cụ Tứ chia ra sau năm đói. Hỏi nữa là mất.

Má ngừng lại, mắt nhìn xa xăm. Loan biết má đang nhớ lại cái ngày xa xưa đó.

- Má nhớ hoài cái hôm má hỏi. Bà nội con đang nhặt rau ở hiên, nghe má hỏi thì ngừng tay, nhìn má một lúc lâu. Rồi bà nói, giọng nhỏ lắm, như sợ có ai nghe thấy: “Con ơi, cái họ này sống được tới giờ là nhờ im lặng. Đừng bới lên. Bới lên là cả nhà mình ra đường ở.” Từ đó tới giờ, má không dám hỏi thêm câu nào nữa.

Loan nín thở. Cô hình dung ra cảnh đó: bà nội cô, một người đàn bà cả đời lam lũ, nói câu đó với con dâu bằng giọng van xin hơn là ra lệnh. Nỗi sợ đó đã truyền từ đời này sang đời khác, như một thứ gia tài không ai muốn nhận mà không ai dám bỏ.

- Sau năm đói, cụ Tứ chia đất cho cả họ. Nhà nào cũng được một phần. Đất con đang đứng, đất chú Út đang ở, đất mấy nhà trong họ đang làm, tất cả đều từ đó mà ra. Ai cũng hiểu miếng đất mình đang đứng có gốc gác không sạch sẽ gì, nhưng không ai dám bới lên. Vì bới lên là mất hết.

- Nên cả họ im lặng…

- Ừ. Im lặng là cái giá để giữ đất. Đời này qua đời khác, ai cũng biết mà không ai nói. Má tưởng giấu con là thương con. Má sợ con biết rồi con làm gì dại dột, mất đất, mất luôn chỗ đứng trong họ.

Má ngẩng lên nhìn cô, mắt đỏ hoe:

- Với lại… má cũng không biết hết như con bây giờ. Má chỉ biết tới đó thôi. Chuyện cái chòi, chuyện ông Năm mất ra sao, má không biết. Bà nội con không kể, nội con thì lẫn.

Loan nắm lấy tay má. Lần đầu tiên sau bao nhiêu ngày, cô thấy má không còn lảng tránh nữa. Chỉ còn một người đàn bà mệt mỏi, mang một bí mật không phải của mình suốt mấy chục năm.

- Má, con không trách má đâu.

Buổi chiều, chú Út sang. Không phải vẻ co ro sợ sệt như hôm trước nữa, chú đã lấy lại vẻ ồn ào thường ngày, nhưng mắt vẫn còn thâm quầng vì mất ngủ.

- Loan, cuối tuần này họp chốt đó. Mày định sao? Nói cho chú một tiếng để chú còn liệu.

- Con chưa quyết định được, chú Út.

- Chưa quyết định là sao? Thằng Kiệt nó đợi cả tuần nay rồi. Mày cứ ậm ừ hoài, nó bỏ đi mua chỗ khác thì cả họ mất mối ngon đó.

- Chú gấp vậy làm gì? Đất của con, con có quyền suy nghĩ mà chú.

Chú Út đập tay xuống bàn:

- Tao nói thiệt với mày luôn cho rồi. Thằng Kiệt nó hứa với tao, nếu tao gom đủ 4 phần đất cho nó thì ngoài tiền đất, tao được thêm một khoản riêng. Mày không bán là mày cắt đường tiền của tao đó Loan!

Gian nhà im phăng phắc. Loan nhìn chú Út, trong lòng chợt thấy rõ mọi chuyện. Bao nhiêu ngày nay chú ráo riết ép cô bán, không phải vì lo cho cả họ. Mà vì khoản tiền riêng đó.

- Khoản riêng bao nhiêu hả chú?

Chú Út quay mặt đi, không đáp. Nhưng sự im lặng của chú đã là câu trả lời.

- Chú Út, chú có bao giờ thắc mắc vì sao thằng Kiệt nó chịu trả giá cao, lại còn thưởng thêm cho người gom đủ đất không chú? Miếng đất đó có gì mà nó phải làm vậy?

- Nó làm ăn lớn, nó cần đất rộng. Mày đừng có suy diễn lung tung.

Chú Út đứng dậy, bực bội ra về. Nhưng Loan thấy bước chân chú không còn chắc nịch như lúc mới tới. Câu hỏi của cô đã gieo vào đầu chú một cái gai.

Tối đó, Loan ngồi một mình ở sân sau. Trong đầu cô xâu chuỗi lại những gì má vừa kể: cả họ được chia đất nên im lặng. Im lặng là cái giá để giữ đất. Bao nhiêu đời nay, không ai dám bới lên vì sợ mất hết.

Cô hiểu ra vì sao má sợ, vì sao bà Sáu run, vì sao ông nội khóc. Không phải họ ác. Họ chỉ là những người đang đứng trên một miếng đất mà gốc gác của nó đè nặng lên vai họ.

Điện thoại cô bỗng đổ chuông. Số lạ.

- Cô Loan phải không? Tôi là Kiệt đây. Tôi muốn gặp cô trước cuộc họp cuối tuần. Một mình thôi.

Tim Loan đập thình thịch. Cô nhìn ra phía cổng, nơi bóng tối đã phủ kín con đường đất.

- Được. Khi nào?