Chương 1

4 giờ sáng, tôi đã nghe tiếng xe lam chở đá của ông Tư lạch cạch qua đầu ngõ. Tôi bật dậy, chân còn chưa chạm đất đã ngửi thấy mùi bột mới từ góc bếp bay ra. Hôm nay là ngày khai trương xe bánh mì của tôi. Bao bột còn mua chịu, chiếc xe cũ đã vét sạch tiền dành dụm, vậy mà tôi vẫn quyết làm đủ 120 ổ; bán không hết thì ngày mai chưa biết lấy gì mua chả.

Má đã dậy trước tôi, đang lui cui quạt lại lò than cho bén lửa. Ánh than hồng hắt lên mặt má, nhăn nheo mà rạng rỡ. Tôi giành lấy cái quạt nan:

- Má để con. Má vô nhặt rau giùm con đi.

Má cười, không giành nữa. 2 năm nay, từ ngày anh Dũng mất, má ít cười lắm. Sáng nay má cười, tôi thấy đáng giá hơn cả rổ bánh đầu tiên.

Bột tôi đã ủ từ tối qua trong cái thau nhôm to đùng, giờ nở phồng lên, ấn ngón tay vô còn đàn hồi. Tôi chia bột ra, vo tròn từng viên, tay làm mà miệng lẩm nhẩm đếm. 121 viên, chừa một ổ cho Bo, còn 120 ổ đem bán. Con số này tôi đếm đi đếm lại từ tối qua tới giờ, đếm tới thuộc lòng. Lỡ ế thì 120 ổ này 3 má con tôi ăn tới Tết mới hết, tôi nghĩ vậy rồi tự phì cười một mình. Chưa bán đã lo ế, đúng là vía tôi.

Bo thức giấc lúc tôi đang cho mẻ bánh đầu vô lò. Nó dụi mắt, tóc dựng đứng như rễ tre:

- Má cho con đi theo nghen!

- Không. Con ở nhà với bà nội, trưa má về.

Nó xịu mặt đúng 3 giây rồi sà vô bếp, hít hà:

- Thơm quá má ơi! Cho con một ổ!

Tôi để riêng cho nó một ổ bánh mới ra lò, bẻ nửa ổ đưa trước, vỏ giòn rụm, ruột còn bốc khói. Nó cắn một miếng, nhai rôm rốp, mắt híp lại. Tôi nhìn mà thấy no thay nó. Thằng nhỏ 8 tuổi, từ ngày ba mất tới giờ, nó ít khi được ăn ngon.

Pate tôi đã làm từ tối qua, gan heo xay nhuyễn với thịt, hấp chín, thơm phức. Chả lụa thì tôi nhờ cô bán chả mang tới từ sớm, còn nóng hổi. Đồ chua củ cải cà rốt má đã ngâm từ hôm kia, dưa leo ngò rí ớt hiểm má nhặt sạch để sẵn trong rổ. Mọi thứ đâu vô đó. Tôi kiểm đi kiểm lại 2 lần mà vẫn thấy hồi hộp, tay cứ run run.

5 giờ rưỡi, tôi đẩy xe ra đầu ngõ. Trời còn tối, đèn đường vàng vọt, sương sớm lành lạnh quất vô mặt. Chiếc xe đẩy tôi mua lại của bà Tám bán chè, sơn xanh đã tróc gần hết, nhưng tủ kính còn sáng choang vì tối qua tôi lau tới 3 lần. Trên xe, 120 ổ bánh mì vàng rộm xếp đầy 3 rổ tre. Đây là cả gia tài của 3 má con tôi bây giờ, tôi nghĩ, rồi đẩy xe đi mà thấy vai mình nặng trĩu.

Tôi kê xe dưới gốc me đầu ngõ, chỗ đất trống trước nhà ông Sáu vá xe. Ông Sáu đã dọn đồ nghề ra từ sớm, thấy tôi thì vẫy tay:

- Khai trương hả cô Lệ? Chúc mua may bán đắt nghen!

- Dạ, con cảm ơn ông Sáu! Nhờ vía ông!

Tôi bày biện đâu ra đó: rổ bánh mì để trước tủ kính cho khách thấy, thau đồ chua, dĩa dưa leo ngò rí, hũ pate, đòn chả lụa, dao thớt sạch bong. Tôi đứng ngắm cái xe của mình một vòng, thấy nó đẹp. Người ta khai trương nhà lầu xe hơi, tôi khai trương chiếc xe đẩy sơn tróc, mà tôi thấy nó đẹp thiệt.

Khách đầu tiên là anh Ba chạy xe ôm, ghé lúc trời còn chưa sáng hẳn. Anh dựng xe, quệt mồ hôi trán:

- Cô Lệ! Cho 2 ổ pate nhiều ớt nghen, lẹ lẹ anh chạy cuốc!

Tôi xẻ bánh, trét pate dày cui, kẹp chả, nhét đồ chua dưa leo, rưới miếng nước tương, gói giấy báo đưa qua. Anh Ba cắn một miếng ngay tại chỗ, nhai rôm rốp:

- Chà! Vỏ giòn rụm! Mai anh ghé nữa!

- Dạ, mai em bán sớm hơn nữa!

Rồi đám học trò trường cấp 2 ùa tới, đứa mua một ổ, đứa góp tiền mua chung một ổ bẻ đôi. Tụi nó ríu rít, đứa khen pate ngon, đứa chê ớt cay quá. Tôi cười tít mắt, tay làm không kịp thở. Cô Tư công nhân may ở xí nghiệp gần đó mua 3 ổ một lúc, còn dặn:

- Cô làm cho tôi một ổ không ớt nghen, con nhỏ nhà tôi ăn cay không được!

- Dạ có liền cô Tư!

Thầy Năm giáo viên về hưu chống gậy đi bộ ngang qua, ghé mua một ổ, ăn thử rồi gật gù:

- Bánh mới ra lò nó khác, cô Lệ. Giòn, thơm. Cô bán vầy là được đó.

Tôi nghe mà mát cả ruột. Thầy Năm khó tính nổi tiếng cả ngõ, được thầy khen một câu còn hơn bán thêm chục ổ.

Tới 7 giờ, rổ bánh đã vơi gần một nửa. Tôi vừa mừng vừa lo, mừng vì bán chạy, lo vì sợ hết sớm quá khách tới sau không có mà mua. Đúng lúc đó ông Sáu khóa cửa tiệm vá xe, lững thững bước qua:

- Lệ ơi! Cho chú 5 ổ đem về nghen! Vợ chú với 2 đứa nhỏ chưa ăn sáng! Chú đã hẹn mua 5 ổ ủng hộ từ bữa cô treo bảng khai trương, đâu có quên!

- Dạ có liền ông Sáu!

Tôi làm 5 ổ thật đầy đặn, gói cẩn thận trong giấy báo. Ông Sáu móc túi quần, đếm ra 3 tờ tiền mới cứng mệnh giá 500, vuốt thẳng thớm đặt lên mặt tủ kính:

- Tiền mới đổi đợt rồi, còn cứng ngắc nè cô. Cô coi có đẹp không!

Tôi cầm lên, giấy còn sột soạt, thơm mùi mực mới. Hiếm khi nào tôi được cầm tiền mới cứng như vầy, tiền chợ búa thường cũ mèm, nhăn nhúm, có tờ còn rách góc. Tôi cười:

- Đẹp! Ông Sáu giữ tiền kỹ quá chừng!

Đúng lúc đó Bo chạy ào ra đầu ngõ, chắc bà nội giữ không nổi nó nữa. Ông Sáu thấy Bo thì móc túi quần ra 2 viên kẹo dừa:

- Nè Bo, kẹo của ông nè!

Bo reo lên, nhảy cẫng:

- Con cảm ơn ông Sáu!

Tôi nhìn 3 tờ tiền mới cứng nằm trên tủ kính, rồi nhìn Bo đang bóc kẹo ăn ngon lành, tự nhiên thấy buổi sáng này đẹp quá chừng. Tôi xếp 3 tờ tiền ngay ngắn, cất riêng vô ngăn kéo tủ, không hiểu sao cứ muốn giữ chúng thẳng thớm, không nỡ xếp chung với mớ tiền lẻ nhăn nhúm.

Bà Hai bán hủ tiếu bên kia ngõ vừa dứt cơn ho đã chống nạnh nhìn sang. Bệnh hen của bà cứ trở trời là nặng, có hôm đang bán phải nhờ người trông nồi để vô nhà lấy thuốc. Thằng Tèo con bà nghỉ học đi kiếm sống lâu rồi, khi ghé quán vẫn hay hỏi má còn thuốc không. Thấy xe tôi đông khách, bà cười lớn:

- Trời đất ơi, mới ngày đầu mà bán như tôm tươi vậy cô Lệ! Mai mốt chắc tui dẹp hủ tiếu qua bán bánh mì với cô quá!

Tôi cười đáp lại:

- Dạ, nhờ vía bà Hai tốt đó! Chút con gửi bà 2 ổ ăn thử nghen!

- Thôi thôi, để bán đi cô! Tôi nói chơi mà! Bán đắt vầy tôi mừng cho cô!

Khoảng 8 giờ, chú Út chạy chiếc Honda 67 cà tàng tới, thắng cái két trước xe tôi:

- Chị Hai! Bán đắt dữ ta!

- Chú Út! Ăn ổ bánh mì không, chị làm cho nóng!

- Thôi, em ăn rồi. Nè Bo!

Chú Út vẫy Bo lại, dúi vô tay nó mấy tờ tiền lẻ:

- Cầm mua cà rem ăn nghen con!

- Thôi mà chú, sáng nó ăn bánh mì rồi, cho tiền hoài nó hư.

- Kệ, cho nó ăn vặt. Chị bán đắt vầy, em mừng cho chị!

Chú Út cười hì hì rồi rồ ga đi. Tôi nhìn theo, thấy ấm trong bụng. Từ ngày anh Dũng mất, chú Út hay ghé nhà, khi thì cho Bo tiền ăn sáng, khi thì sửa giùm cái bóng đèn, khi thì khiêng giùm bao gạo. Có đứa em chồng vậy cũng đỡ tủi thân.

Hơn 8 giờ, tôi phát hiện thau đồ chua sắp cạn đáy. Khách thì vẫn còn lác đác ghé. Tôi nhanh trí tăng dưa leo với ngò rí lên, pate trét dày hơn một chút để bù. Cô Tư công nhân quay lại mua thêm 2 ổ cho chị em trong xưởng, cắn thử rồi nói:

- Ủa, đợt này cô cho nhiều pate hơn hả? Ngon hơn hồi nãy nữa!

Tôi cười trừ, không dám nói là tại hết đồ chua. Buôn bán ngày đầu mà đã phải xoay xở, tôi thấy mình cũng lanh trí ra phết.

8 giờ rưỡi, rổ bánh cuối cùng trống trơn. Một cô khách tới trễ tiếc hùi hụi:

- Hết rồi hả cô? Uổng quá!

- Dạ hết rồi, mai con bán, cô ghé sớm sớm nghen!

Tôi đẩy xe về mà chân như không chạm đất. 120 ổ đem bán, hết veo sau đúng 3 tiếng đồng hồ; ổ chừa cho Bo nó cũng đã ăn sạch. Má đứng đợi ở cửa, thấy cái xe trống trơn thì cười tít mắt:

- Hết thiệt hả con?

- Hết sạch, má ơi! Mai con phải làm nhiều hơn!

Trưa đó, cả nhà ăn cơm với cá kho. Bo kể lể đủ chuyện ở đầu ngõ, cái miệng liến thoắng không ngừng, nào là ông Sáu cho kẹo, nào là chú Út cho tiền. Má gắp cho tôi miếng cá ngon nhất, nói nhỏ:

- Thằng Dũng mà thấy vầy chắc nó mừng lắm.

Tôi cúi đầu ăn cơm, không dám ngẩng lên. 2 năm rồi, nhắc tới anh, tôi vẫn thấy nghẹn ở cổ. Anh đi đột ngột quá, để lại 3 má con tôi với căn nhà này. Tôi mở xe bánh mì cũng là vì muốn Bo được ăn học đàng hoàng, không thua bạn bè.

Chiều, tôi rửa xe, lau tủ kính tới sáng bóng, rồi lại ủ bột cho sáng mai. Lần này tôi ủ nhiều hơn, tính làm 150 ổ. Má biểu làm dư đồ chua thêm một thau, phòng khi mai đông hơn. Tôi nghe lời má, làm gì cũng tính dư ra một chút. Cẩn tắc vô áy náy, má tôi hay nói vậy. Bo xách xô nước lạch bạch phụ tôi rửa xe, té nước ướt hết cả áo mà vẫn cười khanh khách. Lau khô xong, tôi kê xe sát vách trong sân, cài cửa bếp rồi mới vô lo cơm. Xe chỉ đẩy ra đầu ngõ lúc bán, dọn hàng là mang về, tôi không dám để cả vốn liếng ngoài đường qua đêm.

Tối, đợi Bo ngủ say, tôi trải chiếu ra giữa nhà, đổ hết tiền bán được ra đếm. Tiền lẻ đủ loại, có tờ cũ mèm, có tờ rách góc tôi phải vuốt mãi mới thẳng. Tay tôi tính tiền thì dở nên phải đếm đi đếm lại 3 lần, đếm xong còn ghi vô cuốn sổ nhỏ. Má ngồi cạnh, vừa quạt cho Bo vừa coi tôi đếm, thỉnh thoảng lại nhắc:

- Đếm kỹ nghen con, tiền lẻ dễ lộn lắm.

- Dạ, con đếm 3 lần rồi má!

Rồi tôi lấy 3 tờ tiền mới cứng của ông Sáu ra, để riêng một bên. Dưới ánh đèn tròn, tôi cầm một tờ lên ngắm nghía. Không hiểu sao, màu đỏ của tờ tiền tươi hơn mấy tờ cũ một chút, giấy cũng trơn hơn, láng mịn lạ thường. Tôi đưa lên gần đèn, soi tới soi lui.

Má hỏi:

- Coi gì đó con?

- Dạ không, con coi tiền mới nó đẹp. Lâu quá con mới thấy tiền mới cứng vầy.

Bo trở mình, mắt nhắm mắt mở nói mớ:

- Má… cho con một tờ… đẹp quá…

Tôi phì cười, xoa đầu nó:

- Ngủ đi con, tiền mới để dành mai thối cho khách.

Tôi xếp 3 tờ ngay ngắn, cất vô hộp gỗ để đầu giường. Chắc tại tôi chưa quen mắt với tiền mới đổi, tiền chợ búa cầm riết quen tay cũ mèm rồi nên thấy lạ. Nghĩ vậy, tôi yên tâm.

Tắt đèn, tôi nằm xuống cạnh Bo. Nó ngủ say, hơi thở đều đều phả vô má tôi. Ngoài ngõ, tiếng chó sủa vu vơ, tiếng xe đêm chạy ngang. Tôi nhắm mắt, tính nhẩm trong đầu: ngày mai, rồi ngày mốt, rồi cả tháng này mà vầy thì…

Trong bóng tối, tôi vẫn thấy màu đỏ của ba tờ tiền in sau mí mắt, đỏ tươi như ớt chín.