Chương 1

Mận mở mắt ra, mùi nhang trầm của đêm giỗ ba xộc vào mũi, và câu đầu tiên cô nghe là em trai mình nói: đất này để em lo giấy tờ cho.

Cô đang nằm co quắp trên chiếc ghế bố kê ở góc nhà. Ngoài hiên, Dũng ngồi chồm hổm trên bậc thềm, kẹp điện thoại giữa tai và vai, tay còn cầm cái chén nhựa đựng rượu cúng uống dở hồi chiều. Thấy chị cựa mình, nó nhe răng cười, nói tiếp vào điện thoại:

- Dạ, để mai họp họ xong em báo dượng. Đất này để em lo giấy tờ cho, chị Hai em hiền lắm, ký cái rẹt à.

Chị Hai em hiền lắm. Ký cái rẹt à.

Mận ngồi bật dậy nhanh tới mức chiếc ghế bố lật ngửa ra sau, kêu cái rầm. Tim cô đập thình thịch trong lồng ngực, mồ hôi túa ra ướt đẫm lưng áo. Ký cái rẹt. Cũng đúng câu này. Cũng cái giọng cười hì hì này. Kiếp trước, cô đã gật đầu.

Rồi sau đó…

Cô không dám nghĩ tiếp, nhưng cái mùi đã xộc tới trước. Mùi ẩm mốc của căn phòng trọ 12 mét vuông trong xóm công nhân, nơi cô và Thảo dọn tới sau khi mất đất. Mùi dầu gió cô xoa lên thái dương mỗi đêm vì cái đầu đau như búa bổ. Và mùi thuốc sát trùng trong bệnh viện, nơi Thảo nằm bó bột cả chân phải, mặt con bé trắng bệch mà miệng vẫn cố cười, bảo mẹ đừng lo, nói con hết đau rồi.

Mận bấu chặt tay vào thành ghế. Không. Đó là kiếp trước. Còn bây giờ…

Cô nhìn quanh. Bàn thờ ba vẫn còn nghi ngút khói, 3 cây nhang cháy dở, tàn nhang cong xuống như 3 dấu hỏi. Mâm cúng dọn dở dang trên bàn. Tờ lịch treo tường chỉ đúng ngày giỗ ba. Đêm giỗ ba.

Cô véo mạnh vào đùi mình một cái. Đau điếng. Không phải mơ.

Người ta trọng sinh thì nhớ số đề, nhớ giá vàng lên xuống. Cô trọng sinh, chỉ nhớ mỗi… nợ. Mớ nợ kiếp trước đè cô tới c.h.ết. Mận cười khan một tiếng, thấy mình thê thảm tới mức buồn cười.

- Chị Hai! Chị sao vậy? Dũng đã cúp máy, chạy vào đỡ chị. Mặt nó đỏ bừng vì rượu. - Chị trúng gió hả? Ngồi xuống đi, để em cạo gió cho.

Mận nhìn em trai không chớp mắt. 35 tuổi đầu mà mặt còn non choẹt, lúc nào cũng như đứa trẻ chưa chịu lớn. Kiếp trước, cũng cái mặt non choẹt này, nó đã quỳ sụp xuống ở bến xe lúc nửa đêm, ôm chân cô mà khóc, xin chị cứu em nó một lần này thôi.

Cô đã cứu. Cô ký tờ giấy ủy quyền cho nó đứng tên lo giấy tờ, nó đem miếng đất hương hỏa đi thế chấp vay nóng 500 triệu để làm ăn theo lời dượng Ba. Vỡ nợ. Nó bỏ trốn trong đêm, không một dòng tin nhắn. Chủ nợ siết đất. Cô chạy vạy trả nợ thay nó suốt 2 năm trời, ngày bán cơm, tối nhận đồ về may gia công tới 2 giờ sáng, tới mức kiệt sức mà đột quỵ c.h.ết trong căn phòng trọ thuê.

- Chị không sao. Mận gạt tay em ra, đứng dậy. Chân cô còn run, nhưng giọng đã cứng lại. - Mày về đi, khuya rồi. Mai họp họ, tới sớm.

- Dạ. Dũng gãi đầu, hơi ngơ ngác. - Mà chị Hai, mai vụ giấy tờ…

- Mai tính. Cô cắt ngang.

Dũng nhìn chị một cái lạ lẫm. Chị Hai nó từ xưa tới giờ có bao giờ cắt ngang lời nó đâu. Nhưng nó cũng chỉ nhún vai, xỏ dép đi về. Tiếng xe máy nổ giòn rồi xa dần ngoài ngõ.

Mận đứng giữa nhà một lúc lâu, tới khi tiếng xe tắt hẳn mới thở ra được một hơi dài.

Cô còn sống, Thảo còn sống. Và tờ giấy ủy quyền khốn kiếp đó, cô chưa ký.

Chiều nay, lúc cúng giỗ, cả nhà còn đông đủ. Cô Ba lui cui dưới bếp nấu nồi cà ri gà. Dượng Ba xắn tay áo phụ dọn mâm, miệng cười hiền.

- Mận cứ để đó dượng làm cho, con gái lo nhang đèn là được rồi. Bà Tám hàng xóm qua phụ nhặt rau, vừa làm vừa nhiều chuyện.

- Năm nay giỗ ba mày lớn nghen, họ hàng về đông đủ. Mà nè Mận, mai họp họ chia đất hương hỏa, mày tính sao?

Cô đã trả lời sao nhỉ? À, cô nói để mai tính, có cậu Dũng với dượng Ba lo rồi. Nói xong cô còn cười. Cười tươi lắm.

Mận tự vả nhẹ vào má mình một cái. Ngu. Ngu hết phần thiên hạ.

Hồi chiều, lúc khách đã về gần hết, cô Ba còn nán lại rửa nốt đống chén. Cô Ba người nhỏ thó, tóc bạc gần hết dù mới ngoài 50, lúc nào cũng như sợ làm phiền người khác.

- Mận nè, cô Ba vừa úp chén vừa nói nhỏ. - Mai họp họ, con cứ bình tĩnh. Đất đai là chuyện lớn, đừng để ai hối.

Mận nhớ lúc đó mình đã cười, nói có dượng Ba với thằng Dũng lo rồi cô.

Cô Ba nhìn cô một cái rất lâu, rồi thở dài, không nói gì thêm. Bây giờ nghĩ lại, ánh mắt đó… chẳng lẽ cô Ba biết gì? Không. Cô Ba hiền như cục đất, tin chồng tuyệt đối. Chắc cô chỉ lo cho đứa cháu ruột góa bụa như mọi lần.

Nhưng mà… Mận nhíu mày. Kiếp trước, sau khi mất đất, cô Ba có qua thăm cô một lần ở phòng trọ, dúi cho cô 2 triệu, vừa khóc vừa nói cô không biết gì hết. Lúc đó cô tưởng cô Ba khóc vì thương. Giờ nghĩ lại, hay là cô khóc vì…

Thôi. Đừng nghi cả người tốt. Kẻ cần nghi là dượng Ba. Cô Ba, để sau tính.

Lúc ăn cơm, dượng Ba còn gắp cho cô cái đùi gà, nói năng nhỏ nhẹ.

- Mai họp họ, để thằng Dũng đứng tên lo giấy tờ cho nhanh. Người nhà với nhau, tin nhau là chính, làm rề rà mích lòng. Cả mâm gật gù. Cô cũng gật. Kiếp trước cô đã gật. Kiếp này…

Bà Tám hồi chiều còn dặn với theo một câu:

- Mày mà ký giấy gì thì đọc kỹ nghen, đừng có ký cái rẹt như ký sổ gạo đầu tháng!

Cả mâm cười ồ. Cô cũng cười. Giờ nghĩ lại, câu nói đùa của bà Tám nghe như lời tiên tri.

Cô lúi húi dọn nốt mâm cúng. Mai 4 giờ sáng cô phải dậy nấu cơm bán như mọi ngày. Gánh cơm bình dân của cô, một phần 20 ngàn, ngày nào bán hết 40 phần thì lời được chừng 300 ngàn, đủ tiền chợ và tiền học thêm của Thảo. Tháng nào Thảo cũng cần 500 ngàn tiền học thêm toán, cô chưa bao giờ để con thiếu một đồng.

Kiếp trước, cũng vì những 500 ngàn đó mà con bé…

Thôi. Không nghĩ nữa. Nghĩ nhiều, đêm nay khỏi ngủ.

Cô đẩy cửa buồng. Thảo nằm ngủ gục trên bàn học, má đè lên quyển vở, tóc xõa che nửa mặt. Đèn bàn vẫn sáng vàng. Trên vở, mấy dòng chữ nguệch ngoạc dang dở: bài toán hình chưa giải xong. Cạnh đó là hộp bút vải đã sờn, cây thước kẻ gãy một đầu mà con bé tiếc không nỡ bỏ.

Mận đứng nhìn con một lúc lâu. 15 tuổi. Cái tuổi ăn chưa no lo chưa tới, mà kiếp trước con bé đã biết xếp vở lại, ngồi xuống trước mặt cô:

- Mẹ, con nghỉ học đi giao hàng phụ mẹ nghen. Con lớn rồi.

Cô đã gật đầu. Vì nhà hết tiền thật. Vì cô kiệt sức trả nợ thay cho cậu Dũng. Vì cô nghĩ, nghỉ một năm rồi học lại cũng được mà.

Không có năm sau. Chỉ có một buổi tối mưa tầm tã, một chiếc xe tải vượt ẩu, và tiếng Thảo khóc trong điện thoại, nói mẹ ơi con đau quá.

Mận cắn chặt môi. Không. Kiếp này khác. Kiếp này việc đầu tiên cô làm không phải trả thù ai hết. Trả thù để sau. Việc đầu tiên là giữ con bé này ngồi yên trên cái ghế học đó, dù nó có giận cô tới đâu.

Như nghe được lòng mẹ, Thảo cựa mình, lẩm bẩm trong mơ:

- Mẹ… mai con đi phụ quán nước của dì Tư… một buổi thôi…

Tim Mận thắt lại. Con bé đã tính đi làm thêm rồi. Kiếp trước cũng vậy, nó bắt đầu bằng phụ một buổi thôi, rồi thành nghỉ hẳn, rồi…

- Không có phụ gì hết. Mận cúi xuống, khẽ gỡ quyển vở dưới má con ra. - Mai con đi học. Ngày nào con cũng đi học.

Cô bế Thảo lên giường. Con bé nhẹ tênh, ôm cổ mẹ theo thói quen từ hồi nhỏ. Đặt con xuống, đắp chăn ngang ngực, Mận ngồi lại mép giường một lúc, nghe tiếng thở đều đều của con. Âm thanh bình yên nhất trên đời. Kiếp trước, cô đã đánh mất âm thanh này trong căn phòng trọ ẩm mốc, khi Thảo nằm bó bột còn cô thì đầu đau như búa bổ.

Đủ rồi. Đứng dậy đi, Mận. Khóc lóc không giải quyết được gì. Kiếp trước cô đã khóc đủ cho cả 2 kiếp rồi.

Cô tắt đèn bàn, khép cửa buồng, đi ra nhà ngoài. Ngang qua chân cầu thang gác, cô khựng lại.

Cái rương gỗ của ba kê ở góc gác, phủ tấm vải hoa đã bạc màu. Từ ngày ba mất, cô chưa một lần dám mở nó ra. Trong đó là cả đời của ba: sổ sách làm ăn, giấy tờ đất đai, mấy tấm hình cũ hồi ba còn trẻ, còn đen tóc. Cô sợ mở ra sẽ khóc. Mà khóc thì Thảo lại lo, lại hỏi, lại…

Tay cô chạm vào nắp rương, rồi rụt lại như phải bỏng.

Cô chợt nhớ hồi mình 12 tuổi, ba dắt cô ra thăm miếng đất hương hỏa. Ba chỉ tay ra đồng, dặn miếng đất này là của ông bà để lại, sau này ba giao cho chị em bây, nhớ giữ cho kỹ, đừng để ai gạt. Hồi đó cô nghe tai này lọt tai kia. Giờ câu dặn đó vang lên rõ mồn một, như ba vừa nói hôm qua.

Chưa phải lúc mở rương. Mai. Mai rồi tính.

Cô thắp thêm một nén nhang lên bàn thờ ba. Khói nhang cay xè mắt.

- Ba. Cô thì thầm. - Ba cho con làm lại một lần. Lần này con không ký bất cứ thứ gì. Đất của ba, con giữ. Con Thảo, con giữ. Còn…

Cô ngập ngừng. Nói ra cái tên đó giữa đêm khuya, trước bàn thờ ba, cô thấy lạnh sống lưng.

- Còn dượng Ba… kiếp trước ổng hiền lành, ổng nói để dượng nhờ người quen làm giấy tờ giúp cho, con đã tin. Kiếp này con không tin nữa. Ba phù hộ cho con nhìn rõ người ta, ba nghen.

Tàn nhang cong xuống, rụng không một tiếng động vào bát hương.

Mận thổi tắt đèn dầu, nằm xuống ghế bố. Cô biết đêm nay mình sẽ không ngủ được, nhưng không sao. Cô có cả đêm để tính.

Dượng Ba. Tấn. 55 tuổi, lúc nào cũng cười hiền, ai nhờ gì cũng giúp. Kiếp trước, trong những ngày cô chạy vạy trả nợ, ổng là người duy nhất chìa tay ra. Ổng vỗ vai cô, bảo con cứ yên tâm. Cả họ không ai nghi ngờ ổng một câu.

Bây giờ nghĩ lại, Mận mới thấy ớn lạnh. Hiền quá. Nhiệt tình quá. Người ta giúp nhau thì giúp, ai mà nhiệt tình tới mức đứng ra lo hết giấy tờ đất đai cho nhà người ta? Mà cái câu ổng nói hồi chiều, người nhà với nhau, tin nhau là chính, làm rề rà mích lòng, nghe thì có tình, ngẫm thì…

Cô không có bằng chứng. Cô chỉ là một người đàn bà bán cơm bình dân, nói ra ai tin? Nói với Dũng rằng em nó sắp bị dượng Ba lừa? Nó sẽ cười vào mặt chị nó, rồi méc lại dượng Ba, rồi ổng đề phòng. Không được.

Kiếp này cô không nói. Cô làm.

Việc thứ nhất: mai họp họ, cô không ký bất cứ tờ giấy nào, dù là giấy gì, dù ai đưa.

Việc thứ hai: giữ Thảo ở trường. Con bé muốn đi làm thêm thì kệ, cô lo được. Cô còn đôi tay, còn gánh cơm, còn sức khỏe. Kiếp trước cô gục vì vừa lo nợ vừa lo con; kiếp này không có nợ, cô lo được.

Việc thứ ba: nhìn dượng Ba bằng con mắt khác. Từ ngày mai, ổng cười một cái, cô sẽ đếm một cái. Ổng nói một câu, cô sẽ nhớ một câu.

Ngoài ngõ, chó sủa vài tiếng rồi im. Gió đêm luồn qua khe cửa, mang theo mùi rơm rạ ngoài đồng.

Sáng mai họp họ. Dượng Ba sẽ cười hiền, sẽ đòi để thằng Dũng đứng tên lo giấy tờ cho nhanh. Dũng sẽ hùa theo. Cả họ sẽ nhìn cô, chờ cô gật đầu như mọi lần cô vẫn gật.

Mận kéo tấm chăn mỏng lên ngang ngực, nhìn trân trân lên trần nhà.

Lần này, cô sẽ lắc đầu.