NGOẠI TRUYỆN 2

Con chó nhà má tôi sủa tôi như sủa ăn trộm. Nó là con chó đen mới nuôi, ba năm trước chưa có, đứng chặn ngay cổng rào, sủa tới mức hàng xóm phải ló đầu ra coi. Tôi đứng ngoài cổng với cái ba lô trên vai, hai gói bánh bò trên tay, nghĩ bụng con chó năm chín mươi gặp tôi lần đầu còn liếm chân, con chó nhà mình thì sủa tôi như người lạ.

– Đen! Im!

Má tôi từ trong nhà bước ra, tay còn cầm cái thước dây. Con chó im liền, quay đầu chạy vô núp sau chân má. Má đứng ở bậc thềm, nhìn tôi qua hàng rào. Ba năm không gặp, má ốm hơn, tóc bạc nhiều hơn, cái lưng hơi khòm xuống như người cúi lâu bên máy may. Má không chạy ra. Má đứng đó, tay cầm cái thước dây, nhìn tôi từ đầu xuống chân.

– Về rồi đó hả. Vô đi. Cơm nguội hết rồi.

Tôi mở cổng đi vô. Con Đen ló đầu ra khỏi chân má, gầm gừ thêm một tiếng cho có lệ.

Nhà má vẫn như cũ. Cái máy may đặt ở hiên trước, chỗ có nắng, kế bên là cái bàn gỗ chất đầy vải với mấy bộ đồ may dở. Trên vách vẫn treo tấm ảnh ba tôi, ba mất năm tôi học lớp mười hai. Mâm cơm đã dọn sẵn trên bộ ván, đậy lồng bàn: tô canh chua cá lóc, dĩa cá kho tộ, dĩa rau luộc với chén nước mắm. Mấy món tôi thích hồi nhỏ. Má nói cơm nguội mà nồi canh vẫn còn bốc khói, chắc má vừa hâm lại lúc nghe con Đen sủa.

Hai má con ngồi ăn. Má gắp cá cho tôi, gắp hai miếng, rồi cúi xuống ăn phần mình. Tôi ăn mà không biết nói gì. Ba năm trước, cái lần cuối tôi ngồi ở bộ ván này, tôi đã nói những câu mà tới giờ tôi vẫn còn nhớ từng chữ.

Hồi đó má đem cuốn sổ đỏ của căn nhà này lên ngân hàng thế chấp, vay tiền cho cậu Út làm ăn. Má không hỏi tôi một tiếng. Tôi biết được là nhờ cái thư nhắc nợ ngân hàng gửi về, đúng tuần tôi về chơi. Tôi làm kế toán, tôi đọc cái thư đó một lần là biết số tiền, lãi suất, kỳ hạn, và biết luôn nếu cậu Út làm ăn thua thì căn nhà này đi đâu. Tôi đã đứng giữa nhà, cầm cái thư, nói má coi con là người ngoài, chuyện nhà mà má không nói con một tiếng. Má nói nhà của má. Tôi nói vậy thì má tự lo đi. Rồi má nằm quay mặt vô vách, và tôi xách giỏ ra bến xe ngay chiều đó.

Ba năm nay tháng nào tôi cũng gửi tiền về, chuyển khoản đúng ngày, ghi chú đầy đủ. Tôi chưa bao giờ hỏi má có trả nổi tiền ngân hàng không. Tôi gửi tiền như người đóng một khoản phí cố định, rồi tắt điện thoại.

Ăn xong, tôi mở gói bánh bò, đặt lên dĩa. Má cầm một cái lên, nhìn cái ruột rễ tre, cắn một miếng, nhai chậm.

– Bánh ở đâu mà ngon dữ vậy con?

– Dạ, tiệm của một người quen ở dưới tỉnh, má.

– Người quen mà bán bánh ngon vầy thì giữ mối nghen.

Má ăn hết một cái, lấy thêm cái nữa. Rồi má đứng dậy, đi vô buồng, lục lọi một hồi, đem ra một cuốn tập học trò bìa xanh dương, mép giấy đã quăn. Má đặt nó lên bộ ván, trước mặt tôi.

– Con làm kế toán, coi giùm má. Má ghi vầy có đúng hông.

Tôi mở cuốn tập ra. Chữ má tôi to, tròn, hơi xiêu, viết bằng bút bi xanh. Mỗi trang là một tháng. Ngày, số tiền trả ngân hàng, số tiền còn lại. Bên cạnh có mấy dòng ghi nhỏ: tháng này cậu Út gửi được bao nhiêu, tháng này may được mấy bộ đồ, tháng này bán được bao nhiêu con gà. Ba năm, ba mươi sáu trang, không thiếu tháng nào. Tôi lật tới trang cuối có chữ. Tháng chín năm nay. Còn lại: không. Phía dưới, má ghi thêm một dòng, chữ run hơn mấy dòng trên: trả xong rồi, gọi cho con Dương.

Tôi nhìn dòng chữ đó rất lâu. Bốn cuộc gọi nhỡ trong điện thoại tôi, cuộc nào cũng gọi vào buổi tối, đều nằm trong tháng chín.

– Cậu Út con trả được phân nửa, má nói, ngồi xuống bên kia bộ ván. Phân nửa má trả. Má may đồ, má nuôi gà, má hông có đụng tới đồng nào con gửi về hết. Tiền con gửi, má bỏ riêng một sổ tiết kiệm, đứng tên con.

Tôi không ngẩng lên được. Tôi cứ lật cuốn tập tới lui, lật như người đang kiểm sổ, vì đó là việc duy nhất tay tôi biết làm lúc đó. Ba năm trước tôi đã nói má coi con là người ngoài. Giờ ngồi đây, tôi mới hiểu má không coi tôi là người ngoài. Má coi tôi là người má không muốn kéo theo.

Một bà già quê đem chiếc vòng duy nhất đi cầm, một bà già quê đem căn nhà duy nhất đi thế chấp. Cả hai đều không hỏi ai, đều ngồi đếm tiền một mình, đều nói với con mình bằng cái giọng đó là chuyện của tao. Tôi đã ngồi trên cái ghế đẩu trước tiệm cầm đồ, nói với má Tư rằng má phải để con coi cái này trước đã. Ba năm trước, tôi đã không ngồi xuống. Tôi đã đứng giữa nhà mà la.

Tôi lật lại từ đầu, dò từng con số. Nghề của tôi nó vậy, buồn cỡ nào cũng phải dò cho xong. Tới trang tháng chín năm ngoái thì ngón tay tôi dừng lại.

– Má, tháng này má trả ngân hàng bao nhiêu?

Má nghiêng đầu nhìn qua.

– Thì như mọi tháng.

– Má ghi số này, con đọc ra là bảy, mà dòng còn lại má trừ như số một. Má coi biên lai tháng đó còn hông má?

Má đứng dậy, vô buồng, lục cái hộp bánh quy thiếc đựng giấy tờ, đem ra một xấp biên lai cột thun. Tôi tìm ra cái biên lai tháng chín năm ngoái. Tiền má nộp ghi rõ ràng, lớn hơn tiền phải trả. Tôi dò ngược lại mấy tháng sau, ngân hàng không trừ khoản dư đó vô kỳ nào hết.

– Má trả dư tháng đó, má. Ngân hàng còn giữ tiền dư của má. Mai con lên ngân hàng đòi lại cho má.

Má tôi nhìn cái biên lai, nhìn tôi, rồi bật cười. Lần đầu tiên từ lúc tôi vô cổng, má cười.

– Trời đất. Vậy mà má tưởng má trả xong sớm được một tháng, má mừng quá trời.

– Tại con số bảy của má giống con số một quá, má.

Tôi lấy cây bút bi trong túi áo, lật qua trang trắng kế tiếp, viết một con số bảy, có cái gạch ngang ở giữa.

– Má viết vầy nè. Có cái gạch ở giữa thì khỏi lộn với số một.

Má cầm cây bút, nhìn con số bảy của tôi, rồi run run viết thử một con số bảy kế bên. Nét gạch ngang hơi lệch, đầu nét còn đè mạnh tay hơn cần thiết. Má nhìn con số của mình, nhìn con số của tôi, rồi hỏi một câu tôi không ngờ:

– Ai dạy con viết vầy vậy?

Tôi nhìn con số bảy run run của má, nghĩ tới một con số bảy run run khác nằm giữa một cuốn sổ bìa xanh trong ba lô của tôi.

– Dạ, con dạy một người. Rồi người đó dạy lại người khác. Giờ tới má.

Má không hiểu, mà má cũng không hỏi. Má chỉ gật đầu, viết thêm hai con số bảy nữa cho quen tay.

Đêm đó tôi ngủ trong căn phòng cũ của tôi. Cái giường gỗ vẫn vậy, cái mùng má mới thay, còn thơm mùi bột giặt. Tôi lấy cuốn sổ bìa xanh trong ba lô ra, đặt lên đầu giường, kế bên cuốn tập học trò của má. Hai cuốn sổ, hai bà già, hai món nợ đã trả xong. Ngoài hiên, tiếng máy may của má lạch cạch tới gần khuya mới tắt.

Tôi thức dậy lúc ba giờ sáng. Không có ai gõ vách, không có thau bột nào chờ, mà tôi vẫn thức đúng giờ, như cái đồng hồ trong người đã chỉnh lại sau một tháng rưỡi. Tôi đi ra nhà sau. Đèn bếp đã sáng. Má tôi đang ngồi lựa đậu, con Đen nằm dưới chân.

– Dậy chi sớm vậy con? Ngủ thêm đi.

– Dạ, quen rồi má.

Tôi ngồi xuống cạnh má, phụ lựa đậu. Ngoài trời còn tối om, gà chưa gáy. Một hồi, tôi hỏi:

– Má, má biết làm bánh bò hông má?

– Đâu có. Má biết làm chè với bánh ít thôi. Bánh bò khó lắm, phải ủ bột, má làm hoài hông nở.

Tôi cười, nhặt một hột đậu lép ra khỏi rổ.

– Vậy để con dạy má. Mai mình đi chợ mua bột, mua dừa. Con chỉ má nghe mùi bột, gõ thành nồi nghe tiếng. Bánh nở hay không là nằm ở mấy cái đó, má.

Má tôi ngưng tay, quay qua nhìn tôi. Má nhìn lâu lắm, như nhìn một người vừa đi xa về và đem theo một thứ gì đó mà má không biết tên. Rồi má cúi xuống lựa đậu tiếp, nhích cái rổ qua phía tôi một chút, cho tôi khỏi phải với.