Chương 1

Sáng mùng 4 Tết năm 1994, anh Hai xách giỏ ra bến đò và tôi chặn ở đầu ngõ, tay run đến mức cầm không nổi đòn gánh.

Tôi cũng không biết vì sao mình sống lại được. Tối qua tôi còn là một người đàn bà gần 50 ở thành phố, sáng nay mở mắt ra đã 17 tuổi, đang đứng giữa sân nhà. Không có ánh sáng lạ, không có tiếng gọi nào, chẳng ai thèm giải thích cho tôi một câu. Chỉ có một điều rõ ràng duy nhất: anh Hai của tôi đang sống, đang đứng trước mặt tôi.

Nói cho đúng thì cây đòn gánh là do tôi vớ vội ở cửa khi lao ra. Tôi cũng không hiểu sao mình lại vớ nó. Có lẽ trong đầu một người đàn bà gần 50 vừa tỉnh dậy, muốn “chặn đường” ai thì phải có cái gì đó cầm tay cho nó oai.

Cây đòn gánh tuột khỏi tay tôi, rơi đánh cộp xuống mặt đất. Anh Hai khựng lại, một chân còn chưa bước qua vũng nước đọng trước ngõ. Cái giỏ đệm trên tay anh đung đưa theo nhịp.

- Hà! Em làm cái gì vậy?

Tôi không trả lời được. Cổ họng tôi nghẹn cứng. Người đứng trước mặt tôi 20 tuổi, vai còn gầy nhom, tóc cắt ngắn lởm chởm vì má mới hớt cho hôm 28 Tết. Trẻ quá. Trẻ đến mức tôi muốn khóc.

Kiếp trước, lần cuối cùng tôi nhìn rõ mặt anh là trong tấm ảnh thờ đặt giữa bàn. Người ta chụp ảnh thờ hay chọn tấm đẹp nhất, mà nhà tôi nghèo, má chỉ có tấm ảnh thẻ cũ chụp hồi anh đi làm giấy chứng minh. Trong ảnh, anh cười, răng khểnh một bên. Tôi đã nhìn tấm ảnh đó suốt mấy chục năm, đến mức thuộc từng nét. Thuộc đến mức nhiều đêm tôi giật mình tỉnh giấc, cứ ngỡ nghe thấy tiếng anh gọi “Hà ơi” ngoài sân, rồi mới nhớ ra sân nhà mình ở thành phố, không có anh.

Còn bây giờ anh đang đứng đây, bằng xương bằng thịt, nhíu mày nhìn tôi như nhìn đứa em gái lên cơn.

Tôi nuốt nước bọt, giọng khản đặc:

- Anh… anh đừng đi đò. Hôm nay đừng đi.

Anh Hai đặt giỏ xuống đất, bước tới một bước.

- Em mê sảng hả Hà? Mùng 4 người ta khai trương hết rồi. Anh qua bên kia phụ dỡ hàng cho vựa lúa, một buổi cũng được kha khá. Ở nhà mốc meo à?

Kha khá. Tôi suýt bật cười, mà cười không nổi. Hồi mới lên thành phố học sư phạm, buổi dạy thêm đầu tiên được trả công, tôi đã mua một cái áo dài mới và một thỏi son màu đỏ gạch, thay vì gửi về phụ má. Tôi còn nhớ mình đã tô son lên môi rồi soi gương cười một mình trong căn phòng trọ, thấy mình ra dáng cô giáo thành phố lắm. Bây giờ nghĩ lại, chỉ thấy xấu hổ.

Nhưng rồi tôi khựng lại. Mùng 4 Tết. Tháng 2. Nước sông còn thấp, đò ngang chạy đều như mọi ngày. Mùa nước nổi năm anh Hai gặp nạn còn gần 20 tháng nữa mới tới. Anh Hai nói đúng, tôi lấy lý do gì để giữ anh ở nhà hôm nay? Nói “em mơ thấy điềm xấu” thì má sẽ đi coi thầy, cả xóm sẽ biết con gái bà Lành điên. Tôi cần má và anh tin tôi trong gần hai năm tới, không thể để họ coi tôi là đứa dở hơi ngay ngày đầu tiên.

Tôi đổi giọng, cố nặn ra một nụ cười:

- Vậy… vậy anh đi rồi về sớm nghen. Trước ngọ phải về tới. Anh hứa với em đi.

Tôi biết cái hẹn “trước ngọ” chẳng có nghĩa lý gì. Nước sông đâu có xem giờ giấc. Nhưng tôi cần một cái hẹn để bám vào, như người đi đêm cần một ánh đèn. Có cái hẹn, tôi mới ngồi yên được ở nhà mà chờ.

Anh Hai vỗ vỗ vào má tôi:

- Hà! Em sao vậy? Mặt trắng bệch như ma.

Má từ trong nhà chạy ra, dép lê quệt xoành xoạch trên sân đất. Thấy cảnh tượng ở đầu ngõ, má chống nạnh:

- Cái gì mà ồn ào sáng mùng 4 vậy? Con Hà, mày…

Má khựng lại khi nhìn kỹ mặt tôi.

Má bước tới sờ trán tôi:

- Trời đất ơi, con sao vậy? Nóng ran nè. Chắc hôm qua ăn bánh tét với thịt kho nhiều quá, trúng thực rồi.

Tôi không trúng thực. Tôi trúng một kiếp người.

Anh Hai nhìn tôi, rồi nhìn má, rồi lại nhìn tôi. Cuối cùng anh thở dài, cái kiểu thở dài của người anh trai không chấp đứa em gái đang lên cơn.

- Ừ, hứa. Trước ngọ về. Em vô nhà nằm đi, mặt mày ghê quá.

Anh xách giỏ đi. Tôi đứng ở đầu ngõ nhìn theo cho đến khi bóng anh khuất sau rặng dừa nước. Cây đòn gánh vẫn nằm chỏng chơ dưới đất. Tôi cúi xuống nhặt, tay vẫn còn run.

Má lườm tôi, vừa lườm vừa đỡ tôi vô nhà:

- Vô nhà nằm nghỉ. Sáng mùng 4 đã làm trò, xui cả năm.

Tôi ngoan ngoãn vô nhà. Nhưng tôi không nằm. Tôi ngồi ở bậc cửa, mắt không rời con đường ra bến. Mỗi lần nghe tiếng đò máy ngoài sông, tim tôi lại thót lên một cái. Tôi đếm. Một chuyến đò qua. Hai chuyến đò lại. Chuyến nào cũng có người xuống người lên, bình thường như mọi ngày.

Bình thường. Hai chữ đó sao mà xa xỉ với tôi.

Gần trưa, má bưng tô cháo trắng vào, trên mặt có quả trứng vịt luộc bổ đôi, rắc tiêu xay.

- Ăn đi rồi uống thuốc. Lát má nấu nước xông cho mày xông cho ra mồ hôi.

Tôi ngồi trên bộ ván ngựa, lưng dựa vào vách ván đã lên nước bóng. Mắt tôi dán lên tấm lịch bloc treo trên vách. “Mùng 4 Tết - Xuân Giáp Tuất”. Dưới dòng chữ là con gà trống vẽ đỏ chót, mỏ ngậm bao lì xì.

1994. Tôi thật sự đã về lại năm đó.

Tôi co duỗi đầu gối. Không đau. Cái đầu gối phải của tôi ở kiếp trước, cứ trở trời là nhức đến mức phải dán cao. Tôi nheo mắt đọc dòng chữ nhỏ xíu dưới tờ lịch, rõ mồn một từng chữ. Gần 50 năm sống ở kiếp trước, đến cuối đời mắt tôi mờ đến mức nhìn mặt đứa cháu ngoại còn phải đoán già đoán non. Còn bây giờ, tôi 17 tuổi, mắt tinh như cú vọ.

Tôi lẩm bẩm:

- Đàn bà gần 50 chen vô thân con gái 17.

Má hỏi, tay vẫn khuấy tô cháo cho nguội:

- Mày nói gì đó?

- Dạ không có gì. Cháo thơm quá.

Rồi tôi nhớ ra việc quan trọng nhất. Ngày. Tôi phải nhớ ra ngày.

Anh Hai mất vào mùa nước nổi năm 1995. Điều đó thì tôi chắc như đinh đóng cột. Nhưng ngày nào? Đám giỗ anh là 17 tháng 9 âm lịch, năm nào má cũng cúng, tôi năm nào cũng lặn lội về. Nhưng x.ác anh mấy hôm sau người ta mới vớt được ở khúc sông dưới. Mấy hôm là mấy hôm? 3 hôm? 4 hôm? Đầu óc tôi lúc đó rối như tơ vò, chỉ nhớ mang máng là mấy hôm sau.

Tôi vò đầu bứt tai. Kiếp trước, khi nghe tin dữ, tôi đang ở thành phố, tất tả đón xe về thì mọi sự đã xong. Quan tài đã đóng nắp. Má ngất lên ngất xuống bên bàn thờ khói hương nghi ngút. Mấy chục năm sau, tôi chỉ nhớ ngày giỗ chứ có bao giờ hỏi lại ngày tai nạn đâu. Ai mà đi hỏi chuyện đó. Hỏi để làm gì, khi người đã nằm xuống.

Từ tháng Hai năm 1994 đến mùa nước nổi năm 1995. Gần 20 tháng. Gần 600 ngày. Mỗi ngày anh Hai đều có thể xuống sông, mỗi ngày con nước đều có thể nuốt một người.

Tôi ngồi bật dậy, suýt làm đổ tô cháo. Không được. Không thể trông chờ vào một ngày mà mình còn không nhớ chắc. Tôi phải giữ anh mỗi ngày, từ hôm nay, từ giờ phút này.

Má ấn vai tôi xuống:

- Nằm yên! Ăn cháo đi, nguội hết rồi.

Tôi ôm tô cháo, nhìn má. Má 45 tuổi, tóc còn đen nhánh, lưng còn thẳng, tay thoăn thoắt. Kiếp trước, lần cuối tôi gặp má, lưng má đã còng như con tôm, mắt đã mờ, cứ nắm tay tôi hỏi đi hỏi lại một câu duy nhất: “Con về giỗ anh Hai hông con?” Tôi húp một muỗng cháo, nước mắt rơi tõm xuống tô.

Má cuống lên, sờ trán tôi lần nữa:

- Sao khóc? Đắng miệng hả con?

Tôi vừa khóc vừa ăn:

- Không. Cháo ngon. Ngon thiệt, má ơi. Lâu lắm rồi con không được ăn cháo má nấu.

Đó là sự thật, sự thật nhất trong cả buổi sáng nay. Kiếp trước, từ ngày lên thành phố đi học, tôi ăn cháo gói, cháo chợ, cháo người ta nấu. Không có tô cháo nào giống tô cháo này. Không có bàn tay nào giống bàn tay này.

Má nhìn tôi, ánh mắt vừa thương vừa lo. Tôi biết má đang nghĩ gì. Con gái mới 17 tuổi, sáng mùng 4 đã chặn đường anh, khóc lóc, nói năng lảm nhảm. Chắc má đang tự hỏi không biết con mình có bị “người ta theo” không, mai có nên đi coi thầy không.

Tôi nói nhỏ:

- Má ơi.

- Gì?

Tôi cười, nước mắt còn đọng trên mi:

- Không có gì. Má đừng lo. Con khỏe rồi.

Tiếng đò máy ngoài sông vọng vào, rồi tiếng bước chân quen thuộc ngoài sân. Anh Hai về lúc gần ngọ, áo ướt đẫm mồ hôi, cái giỏ cơm trưa còn nguyên vì vựa bao ăn buổi đầu năm.

Tôi từ trong nhà lao ra, ôm chầm lấy anh. Anh đứng đơ như cây cột đình giữa sân.

- Em… em sao vậy Hà?

- Không sao. Em mừng anh về.

Anh gãi đầu, quay sang má cầu cứu. Má đang lúi húi dưới bếp, phẩy tay:

- Nó trúng thực đó, đừng chấp. Thôi rửa mặt rồi ăn cơm.

Bữa cơm trưa mùng 4 chỉ có thịt kho hột vịt còn từ Tết và đĩa rau lang luộc chấm nước mắm ớt. Anh Hai và cơm như hạm đội ra khơi, má gắp thức ăn cho 2 anh em, tôi thì cứ nhìn anh chằm chằm.

Anh Hai nhíu mày, miệng còn nhai cơm:

- Mày nhìn anh mày hoài vậy?

- Nhìn không được hả?

- Được. Nhưng nhìn kiểu đó anh ăn không vô.

Má bật cười. Tiếng cười của má năm 45 tuổi trong veo, khác hẳn tiếng cười khò khè đứt quãng của má những năm cuối đời. Tôi cúi xuống bát cơm, và cơm cho đầy miệng để khỏi phải trả lời, để khỏi òa khóc lần nữa trước mặt cả nhà.

Tôi hỏi, cố làm ra vẻ tự nhiên nhất có thể:

- Mai anh còn đi phụ vựa nữa hông?

Anh Hai gắp miếng thịt bỏ vào bát tôi:

- Còn. Vựa còn mấy ghe hàng nữa. Mày ăn đi, ốm nhom như con cò ma.

Tôi nhìn miếng thịt trong bát, rồi đặt đũa xuống.

- Mai em đi theo anh.

Cả bàn cơm sững lại. Đũa của má khựng giữa không trung.

Anh Hai tròn mắt:

- Em theo làm gì?

Đầu óc tôi quay cuồng. Một người đàn bà gần 50, vừa trải qua chuyện động trời nhất đời, bây giờ phải bịa ra một lý do cho hợp với tuổi 17.

- Em… em phụ anh dỡ hàng, kiếm thêm tiền. Thêm một tay thì xong sớm. Với lại… với lại em ở nhà một mình buồn.

Đó là lý do dở nhất mà tôi từng nghĩ ra trong cả 2 kiếp người. Nhưng má chỉ thở dài:

- Con gái con đứa, theo anh mày ra bến người ta cười cho.

Tôi nói cứng, rồi quay sang anh Hai, giọng mềm xuống:

- Cười kệ người ta. Cho em theo nghen anh Hai?

Anh Hai nhìn tôi một lúc lâu. Rồi anh gật đầu, cái kiểu gật đầu bất đắc dĩ của người anh trai thua đứa em gái bướng bỉnh.

- Ừ thì đi. Nhưng phải dậy sớm đó. Năm giờ anh đi rồi.

- Dạ!

Đêm mùng 4, tôi nằm nghe tiếng sông vỗ vào bờ. Nhà tôi cách bến đò một quãng đồng, đêm yên tĩnh nghe rõ tiếng nước ì oạp vỗ vào mấy chiếc ghe neo.

Tôi lôi từ trong tủ ra cuốn sổ học trò cũ, giấy đã ngả vàng, bìa vẽ con bướm sặc sỡ. Hồi đó tôi mê cuốn sổ này lắm, để dành không dám viết, ai ngờ để dành đến tận bây giờ. Cây bút bi Thiên Long mực ra không đều, tôi phải vẩy vẩy mấy cái mới viết được.

Trang đầu tiên, tôi viết tắt, chữ nọ chồng chữ kia. Lỡ ai đọc được cũng chỉ thấy một mớ con số:

“1995 - mùa nước nổi - đò 17 tháng 9 ÂL | trước đó mấy hôm? chừng 600 giữ”

Tôi gạch dưới chữ “giữ” 2 lần, mạnh đến mức rách cả giấy.

Ngoài kia, tiếng đò máy lại vang lên, xa dần về phía thượng nguồn. Tôi ôm cuốn sổ vào ngực, thì thầm với bóng tối:

- Anh Hai, ráng nghen. Em về rồi. Lần này, em không để anh đi một mình đâu.