Chương 1

Lam đứng cạnh áo quan cha, tay vuốt lại vạt áo the cho ông lần cuối, thì chạm phải một tờ giấy gấp tư nhét sâu trong túi ngực áo. Cô kéo nhẹ mép giấy ra, nhận ra nét chữ của cha bên ngoài nếp gấp, rồi khựng tay khi nghe tiếng bà cô Xuyến phía sau.

- Vào thắp nhang đi rồi ra ngoài ngồi với mấy đứa cháu, con gái con đứa đứng gần hoài không phải phép.

Cô rút tay ra thật chậm, giữ tờ giấy trong lòng bàn tay. Mùi nhang đặc quánh trong gian nhà thờ tổ, lẫn với mùi gỗ mới của áo quan, làm cô muốn ho nhưng cố nín. Ngoài sân, tiếng kèn đám đang rền lên một đoạn rồi tắt lịm. Lam liếc quanh xem có ai nhìn thấy.

Bà cô Xuyến, chị ruột của cha, đang ngồi trên bộ phản gần đó, mắt vẫn dán vào cô. Bà không nói thêm, chỉ đưa tay phe phẩy cây quạt giấy. Cái nhìn ấy khiến Lam thấy mình vẫn là đứa con mà người trong nhà không muốn nhận, dù đang đứng cạnh áo quan của chính cha mình.

Lam cúi đầu dạ một tiếng, lùi ra sau cột nhà, giả bộ chỉnh lại áo dài tang. Cô mở tờ giấy trong lòng bàn tay, chỉ đủ để mắt mình đọc.

Một ngày của mười năm trước. Bên dưới là cái tên Hồng Nhung, nét bút cha run run, có chỗ hằn mạnh xuống mặt giấy. Lam đọc lại rồi gấp tờ giấy, nhét vào túi áo mình, đi thắp nhang như không có chuyện gì.

Nhung là chị cùng cha khác mẹ của cô, mất năm 26 tuổi trong một vụ tai nạn xe. Năm ấy Lam mới 12, đã theo mẹ dọn khỏi thị trấn được sáu năm. Không ai trong nhà báo tin, cô chỉ biết qua lời người quen kể lại sau đó. Những lần hiếm hoi có dịp hỏi chuyện họ hàng, cứ nhắc tới Nhung là người ta lại nói vài câu tiếc thương rồi lảng sang việc khác.

Thắp nhang xong, Lam đứng lặng trước di ảnh cha. Ông Vũ Trọng Khải trong ảnh mặc áo sơ mi trắng, cười nhẹ, bức ảnh chụp cũng phải hơn chục năm trước, lúc ông còn làm chủ xưởng gỗ phát đạt nhất huyện. Lam không khóc được. Cô chỉ thấy một thứ gì đó nằng nặng chẹn ngang ngực, không phải thương tiếc hẳn, cũng không phải oán giận hẳn.

Người ta gọi cô về vì phận làm con phải có mặt chịu tang cha đẻ, không về thì lại thêm điều cho họ hàng bàn tán. Lam định ở lại ba ngày, lo xong phần việc rồi về thành phố tiếp tục công việc ở tòa soạn. Giờ cầm tờ giấy trong túi, kế hoạch đó bỗng lung lay.

Cô ra sân sau gọi điện cho mẹ, báo đã tới nơi an toàn. Giọng bà Hoài bên kia đầu dây nghe khô khốc, hỏi đã thắp nhang chưa, có ai làm khó gì không, định ở lại bao lâu, rồi im lặng một lúc trước khi dặn xong việc thì về ngay, đừng vướng vào chuyện nhà đó. Lam dạ vâng cho qua, không kể về tờ giấy, cũng không hỏi lại điều mình vẫn thắc mắc từ nhỏ: vì sao mẹ chưa từng giải thích rõ chuyện năm xưa, chỉ luôn né đi bằng câu người ta đồn bậy, đừng tin.

Gác máy, Lam đứng tựa cột hiên, nhìn mấy đứa cháu họ chạy giỡn ngoài sân. Tiếng cười trẻ con lạc lõng giữa không khí tang gia. Cô tự hỏi nếu mẹ con mình không bị đuổi đi, có lẽ cô đã được gần chị Nhung hơn, ít nhất biết những năm cuối đời chị sống ra sao. Mười sáu năm xa nhà, những điều cô biết về người thân phần lớn đều do người khác kể lại.

Buổi trưa, họ hàng tụ lại ăn cơm trong gian nhà ngang. Lam ngồi mâm dưới cùng mấy người cháu họ xa, không ai bắt chuyện với cô quá hai câu. Ông Nghĩa, em trai cha, ngồi mâm trên, nói chuyện rôm rả với mấy người làm ăn tới viếng, giọng oang oang như đang ở một buổi họp hơn là đám tang.

- Chuyện xưởng gỗ để từ từ tính, giờ lo cho anh Khải mồ yên mả đẹp đã, chứ cứ nhắc chuyện chia chác ngay lúc này là không phải đạo.

Một người đàn ông trung niên ngồi cạnh ông Nghĩa gật gù, tay vẫn gắp thức ăn.

- Bác Nghĩa nói phải, có anh Thịnh lo giúp sổ sách mấy năm nay, gia đình cứ yên tâm, chuyện làm ăn chưa đứt đoạn đâu.

Lam liếc sang. Người được nhắc tên trạc 50, áo sơ mi phẳng phiu, đeo đồng hồ bóng loáng, ngồi gần đầu mâm như một thành viên trong nhà hơn là khách. Cô không biết ông ta là ai, chỉ đoán phải là người làm ăn thân cận với cha, vì cách mọi người nói chuyện với ông có vẻ nể nang hơn cả với họ hàng ruột thịt.

Ăn xong, Lam ra sau nhà rửa tay, tình cờ nghe hai người phụ nữ đang gọt trái cây nói chuyện nhỏ với nhau.

- Con Lam về đây, không biết có nhắc lại chuyện mẹ nó không. Hồi đó đuổi hai mẹ con đi, ông Khải cũng chẳng nói một lời bênh vực.

- Suỵt, nói nhỏ thôi. Chuyện bao nhiêu năm rồi, giờ người ta mất, nhắc làm gì.

Lam đứng im sau cánh cửa bếp, tay còn ướt nước. Từ nhỏ, cô đã nghe lời đồn mẹ mình giật chồng người khác, nhưng mỗi lần hỏi, bà Hoài chỉ giận dữ bảo đừng đem chuyện ấy về nhà. Cha thì chưa bao giờ nói với cô điều gì. Sự im lặng của ông đã để mẹ con cô mang theo những lời đó suốt mười sáu năm.

Hai người phụ nữ gọt trái cây xong, bưng mâm đi vào nhà trên, không biết có người vừa nghe được. Lam đứng thêm một lúc rồi lau tay vào khăn. Cô muốn bước ra hỏi họ còn nhớ gì, nhưng cuối cùng lại thôi. Cha vừa mất, giữa căn nhà đầy người đến viếng, cô chưa biết mình có thể nhận được câu trả lời nào ngoài lời nhắc đừng khơi chuyện cũ.

Buổi chiều, Lam xin phép ra nghĩa trang thăm mộ chị Nhung, nói từ lâu chưa có dịp thắp nhang cho chị. Bà cô Xuyến nhìn cô một lúc rồi mới gật đầu, chỉ đường tới khu mộ ở cuối nghĩa trang dòng họ.

Ngôi mộ nằm ở góc xa, bia đá đã cũ màu, ghi họ tên cùng ngày tháng năm sinh, năm mất. Không có câu đối hay lời tưởng niệm như một số ngôi mộ gần đó. Lam đứng nhìn dòng tên Vũ Hồng Nhung, rồi lấy tờ giấy trong túi ra đối chiếu.

Ngày cha ghi không phải ngày chị mất. Nó sớm hơn ba ngày.

Lam ngồi xuống bên mộ, cố nhớ lại những gì mình biết. Người ta kể Nhung bị tai nạn xe trên đường đèo, xe mất lái, khi có người phát hiện thì đã không cứu kịp. Khi đó, cô nghe nhiều về đám tang lớn nhất huyện năm ấy, về người chồng trẻ khóc ngất bên quan tài, nhưng không ai từng kể chuyện điều tra hay kết luận cụ thể ngoài hai chữ tai nạn.

Cô nhìn lại tờ giấy. Ngày tháng trên đó đã cách mười năm, nhưng cô không biết cha viết nó từ bao giờ. Ông có thể ghi ngay sau một việc xảy ra hôm ấy, cũng có thể mới nhớ lại gần đây. Không có thêm một dòng nào giúp cô hiểu vì sao ông giữ nó trong túi áo.

Một người đàn ông cầm bó nhang đi theo lối mòn giữa các ngôi mộ, dừng lại khi thấy Lam. Anh nhìn tấm bia rồi nhìn cô, giọng có phần dè dặt.

- Cô là Lam, con gái chú Khải phải không? Tôi là Tuấn, chồng Nhung.

Lam đứng dậy, gật đầu chào. Cô chưa từng gặp anh, chỉ nghe tên qua vài lần họ hàng nhắc tới, rằng anh rể giờ làm trưởng công an huyện, sau khi vợ mất thì ở vậy nuôi con một mình.

- Dạ, em chào anh. Anh cũng ra thăm mộ chị ạ?

- Tôi vừa ở chỗ chú Khải ra, tiện ghé thắp cho Nhung nén nhang. Lúc trưa có thấy cô trong nhà, chưa kịp nói chuyện.

Tuấn châm nhang, đứng trước mộ một lúc rồi mới cắm xuống bát hương. Lam lùi sang bên, chờ anh làm xong. Cô nhìn cách anh cúi nhặt mấy chiếc lá khô mắc ở chân bia, tự nhiên như một việc vẫn thường làm.

- Cô ở lại lo tang tới khi nào?

- Dạ, em tính xong việc an táng thì về.

Tuấn gật đầu.

- Có gì cần giúp cứ gọi tôi. Chuyện trong nhà, cô lâu ngày mới về, chắc cũng có nhiều điều chưa quen.

Lam chạm tay vào tờ giấy trong túi. Nếu có ai nhớ rõ những ngày trước khi Nhung mất, có lẽ người chồng đã sống cùng chị sẽ biết. Nhưng cô chưa muốn lấy nó ra ngay giữa nghĩa trang, nơi thỉnh thoảng vẫn có người đi ngang.

- Anh Tuấn, em có một thứ muốn hỏi anh, nhưng không tiện nói ở đây.

Tuấn nhìn cô một lúc rồi gật đầu.

- Vậy tối nay, sau khi khách viếng về bớt, cô ra quán nước đầu ngõ. Tôi chờ ở đó.

Lam về lại nhà khi trời đã sẩm tối. Đèn trong gian nhà thờ tổ đã lên, tiếng tụng kinh của mấy bà vãi vang đều. Cô đứng ở sân, tay nắm tờ giấy trong túi áo, nhìn vào trong nhà, nơi bà cô Xuyến và ông Nghĩa đang nói chuyện với người đàn ông tên Thịnh.

Cô không nghe rõ họ nói gì, chỉ thấy ông Thịnh đưa tay vỗ vai ông Nghĩa, nụ cười rất tự nhiên, như người đang ở đúng nhà mình.

Gần mười giờ đêm, khách viếng đã vãn, mấy bà vãi tụng kinh xong cũng ra về. Lam mới lặng lẽ rời sân, nói với bà cô Xuyến là ra ngoài hóng gió một lát cho đỡ mệt. Quán nước đầu ngõ chỉ còn một ngọn đèn vàng treo lủng lẳng. Bà chủ đã dọn gần hết bàn ghế, Tuấn ngồi ở góc trong cùng, trước mặt là ly trà đã nguội.

Thấy Lam, anh kéo chiếc ghế đối diện ra.

- Em ngồi đi. Lúc chiều anh cứ cô với tôi, nghĩ lại thấy xa cách quá. Dù sao cũng là người trong nhà, cứ gọi anh như em vẫn gọi là được.

Lam khẽ gật đầu, thấy nhẹ nhõm hơn. Cô rút tờ giấy trong túi, đặt lên bàn, đẩy về phía anh.

- Em tìm thấy cái này trong túi áo cha lúc tới nhìn ông lần cuối. Anh xem giúp em, có nhớ ngày ấy xảy ra chuyện gì không?

Tuấn mở tờ giấy, mắt dừng ở cái tên rồi chuyển lên dòng ngày tháng. Anh đọc lại, ngón tay giữ mép giấy một lúc lâu.

- Ngày này là ba hôm trước khi Nhung mất.

- Lúc chiều em đối chiếu trên bia cũng thấy vậy. Nhưng em không biết cha ghi lại để làm gì.

Tuấn đặt tờ giấy xuống bàn, hai tay đan vào nhau. Anh nhìn ra con đường tối bên ngoài quán, im lặng tới lúc bà chủ mang thêm một ly nước đặt trước mặt Lam mới quay lại.

- Chú Khải chưa từng nói với anh về ngày này. Anh cũng không nhớ hôm đó có chuyện gì đặc biệt.

Lam nhìn tờ giấy giữa hai người. Cô đã hy vọng anh sẽ nhận ra điều gì ngay khi đọc nó, nhưng Tuấn chỉ ngồi yên, đầu ngón tay miết nhẹ lên đốt ngón tay bên kia.

- Vậy mấy ngày trước khi chị mất, chị có nói với anh chuyện gì khác thường không?

Tuấn cúi xuống. Khi lên tiếng, giọng anh nhỏ hơn trước.

- Có một cuộc gọi anh vẫn nhớ. Nhưng là đêm Nhung gặp nạn, không phải ngày ghi trên giấy này. Cô ấy nói có chuyện quan trọng cần kể.

Lam ngồi thẳng lại.

- Chuyện gì vậy anh?

- Anh chưa nghe được hết.

Anh dừng ở đó, đưa tay cầm ly trà rồi lại đặt xuống. Lam không giục. Cách anh tránh nhìn cô khiến câu hỏi tiếp theo mắc lại trong cổ, dù cô rất muốn biết vì sao một người chồng lại không nghe hết chuyện quan trọng của vợ vào đêm cuối cùng.

Một lúc sau, Tuấn nhìn lại tờ giấy.

- Em có biết chú Khải viết cái này từ bao giờ không?

- Không anh. Em chỉ nhận ra chữ cha, còn giấy nằm trong túi áo bao lâu thì em không biết.

Tuấn gật đầu, đẩy tờ giấy về phía cô.

- Em giữ kỹ đã. Anh muốn biết chú ghi để tự nhớ một chuyện cũ, hay định đưa cho ai.

Lam đặt tay lên mép giấy, chưa vội cất. Cô tới quán để hỏi về một ngày cách hôm Nhung mất ba ngày, nhưng giờ trước mặt cô còn có một cuộc gọi trong đêm tai nạn mà Tuấn chưa kể hết.

- Anh Tuấn, chuyện cuộc gọi đó, anh kể cho em nghe được không?

Anh nhìn cô, rồi cúi xuống hai bàn tay đang siết vào nhau trên mặt bàn. Lam ngồi chờ, lần đầu tiên trong ngày không còn nghĩ tới chuyến xe trở về thành phố.