Chương 1

Về tới nhà thì trời tối hẳn, và Loan đếm trên cổng gỗ ba cái đinh mới đóng thêm, không phải kiểu người ta đóng để treo cái gì.

Ba cái đinh còn mới, đầu đinh sáng loáng chưa kịp lên ten, xếp thành một hàng ngang ngắn ngủn ngay giữa thanh cổng, đúng chỗ bàn tay người ta hay vịn mỗi lần đẩy cổng ra. Loan đứng khựng lại. Bánh xe vali vướng phải cục đá trên mặt đường đất, kêu lên một tiếng khục khô khốc.

Cô đưa ngón tay chạm thử vào đầu một cái đinh. Lạnh ngắt. Mùi gỗ tươi quanh lỗ đinh vẫn còn hăng, như mới đóng hồi chiều nay là cùng. Ai lại đi đóng đinh vào đúng chỗ tay vịn của cổng nhà mình.

- Má ơi, con về tới rồi.

Tiếng dép của má lẹp xẹp từ trong nhà vọng ra. Một lát sau, cái bóng nhỏ thó của má hiện dưới ánh đèn vàng hắt ra từ mái hiên. Má chạy ra cổng, tay còn ướt nước, quệt vội vào vạt áo bà ba.

- Về rồi đó hả con. Sao không gọi điện để má ra đầu lộ đón.

- Con đi xe ôm vô tới cổng luôn rồi, khỏi đón má ơi.

Má giành lấy quai vali trong tay cô, miệng hỏi dồn dập: ăn gì trên xe chưa, đi có mệt không, sếp có cho nghỉ đủ ngày không. Loan vừa trả lời vừa liếc lại ba cái đinh. Má đẩy cổng bước vào, bàn tay vịn đúng vào chỗ ba cái đinh, mà như không hề nhìn thấy chúng.

Con đường đất từ đầu lộ vào nhà vẫn như cũ, hai bên là ruộng vừa gặt xong, gốc rạ khô vàng dưới ánh đèn xe. Mấy tháng rồi Loan mới về quê. Ở Sài Gòn, ngày nào cô cũng đi làm từ sáng tới tối, có khi cả tháng không gọi về được một cuộc điện thoại tử tế. Mỗi lần như vậy, má chỉ nói một câu: ở trển ráng giữ sức khỏe, nhà không có chuyện gì đâu.

Trong sân, mùi khói bếp còn vương. Ba đang ngồi chẻ củi dưới gốc cây mận, thấy con gái thì buông rựa đứng dậy, cười hề hề.

- Con gái ba về. Để ba xách vali cho.

- Thôi ba, nhẹ hều à.

Ông nội ngồi trên bộ ván gỗ kê ở gian giữa, lưng còng xuống, mắt nhìn ra sân mà như không nhìn vào đâu. Thấy Loan bước vào, ông ngước lên, nheo nheo mắt một lúc rồi gật đầu, miệng móm mém cười. Loan đến ngồi xuống bên cạnh, nắm lấy bàn tay gầy guộc của ông.

- Nội khỏe không nội.

- Ờ… ờ…

Ông chỉ ờ được có vậy rồi lại nhìn ra sân. Dạo này ông lẫn nhiều, má nói có khi cả ngày ông không nói câu nào, chỉ ngồi nhìn ra cổng như đợi ai.

Má đặt vali xuống, nói với Loan:

- Con ngủ ở buồng của bà nội nha. Buồng cũ của con má để đồ đạc linh tinh hết rồi, chưa dọn kịp.

- Dạ, cũng được má.

Loan xách vali vào buồng bà nội. Căn buồng vẫn y nguyên như hồi bà còn sống: cái giường tre trải chiếu hoa đã cũ, cái tủ gỗ, khung cửa sổ nhìn ra vườn sau. Trên bàn còn cái lược sừng của bà, trong không khí vương chút mùi dầu gió nhè nhẹ. Loan đứng lặng một lúc. Hồi nhỏ, mỗi lần về quê là cô lại chui vào buồng này ngủ với bà, nghe bà kể chuyện đời xưa tới khi ngủ thiếp đi lúc nào không hay.

Cô thay đồ, ra giếng sau hè múc nước rửa mặt. Nước giếng mát lạnh, xua bớt cái hầm hập của chuyến xe gần 4 tiếng đồng hồ.

Trước khi ăn cơm, má bảo Loan thắp nhang cho bà nội. Bàn thờ kê ở gian giữa, di ảnh bà nội đặt ngay ngắn giữa hai cây đèn cầy. Trong ảnh, bà cười hiền, mái tóc bạc búi gọn sau gáy. Loan châm nhang, khấn nhỏ trong miệng: bà ơi, con về rồi. Khói nhang quyện lên, cay cay mắt. Cô nhớ hồi bà còn sống, bà hay nói đất đai là của tổ tiên để lại, người sống chỉ giữ hộ một đời. Lúc đó cô nghe tai này lọt tai kia.

Bữa cơm tối dọn ra ở gian giữa. Canh chua cá lóc, thịt kho trứng, đĩa rau luộc chấm kho quẹt. Ba gắp cho Loan một khúc cá, hỏi chuyện công ty ở Sài Gòn. Loan kể vài chuyện văn phòng cho ba vui: sếp mới khó tính, con số cuối quý, đứa bạn cùng phòng mới chuyển đi. Má ngồi bên cạnh vừa ăn vừa nhìn con, thỉnh thoảng lại gắp thêm đồ ăn vào chén cô, như sợ cô ăn không đủ no sau chuyến đi xa.

Ăn được nửa bữa thì có tiếng xe máy dừng ngoài cổng, rồi tiếng chú Út gọi vọng vào:

- Anh Ba, chị Liễu ơi, nhà mình ăn cơm chưa?

Chú Út bước vào, người còn vương mùi xăng xe và mùi mồ hôi của cả ngày chạy đôn chạy đáo. Chú kéo ghế ngồi xuống, tự xới một chén cơm, vừa ăn vừa nói:

- Con Loan về rồi đó hả. Về đúng lúc lắm. Mai giỗ má, mốt cả họ họp, bàn luôn chuyện miếng đất cho xong.

Loan ngước lên:

- Miếng đất nào vậy chú Út?

- Miếng đất có cái miếu đó. Cả họ bàn bán từ hồi trong năm rồi, mà cứ lần lữa hoài. Đất bây giờ người ta hỏi mua giá cao lắm, không bán để đó cũng uổng.

Ba đặt đũa xuống, giọng nhỏ nhẹ:

- Chuyện lớn vậy, để mai giỗ má xong rồi tính, Út.

- Thì em có nói bàn ngay tối nay đâu. Em chỉ báo trước cho con Loan biết, mai mốt họp nó còn có ý kiến. Đất chia làm 4 phần theo 4 hộ, phần của bà nội để lại cho nó mà.

Loan quay sang nhìn má. Má cúi mặt xuống chén cơm, không nói gì.

- Bà nội để đất lại cho con? Má, sao con không nghe má nói?

- Má định để con về rồi mới nói. Phần đất có cái miếu của bà nội, bà trối lại cho con trước khi mất. Giấy tờ má còn giữ trong tủ.

Chú Út nuốt vội miếng cơm, chen vào:

- Ba hộ kia người ta đồng ý bán hết rồi, chỉ còn chờ phần của con thôi đó Loan. Con ký một cái là xong, tiền chia ra ai cũng có phần. Chú nói thiệt, giá này mà không bán thì tiếc lắm.

Chú nhìn Loan, ánh mắt đầy mong đợi, bàn tay vân vê đôi đũa không yên. Loan chợt thấy thương chú. Chú Út cả đời lam lũ, mấy năm nay làm ăn thua lỗ, ai trong họ cũng biết chú đang kẹt. Cô mỉm cười, nói lảng đi:

- Dạ, để mai giỗ bà nội xong rồi con tính, chú Út.

- Ờ, thì mai tính. Nhưng con nhớ đó, cơ hội không chờ ai đâu.

Không khí trên mâm cơm chùng xuống. Ông nội bỗng ho khan mấy tiếng, rồi lại im lặng nhìn ra sân tối. Ba rót thêm nước trà cho chú Út, lảng sang chuyện khác:

- Mai giỗ má, Út nhớ qua sớm phụ một tay.

- Dạ, em qua từ sáng.

Ăn cơm xong, chú Út ra về. Tiếng xe máy xa dần ngoài đường đất, để lại trong sân một khoảng lặng. Loan phụ má rửa chén ở giếng sau. Cô hỏi nhỏ:

- Má, miếng đất đó sao tự nhiên cả họ đòi bán vậy má?

- Thì đất để không, người ta trả giá cao. Chú Út con thì đang kẹt tiền, nó thúc dữ lắm.

- Còn má, má tính sao?

- Má thì sao cũng được. Nhưng đất bà nội để cho con, quyền quyết là ở con. Con cứ suy nghĩ cho kỹ, đừng để ai ép.

Loan lau tay, nhìn ra khoảng sân tối om phía cổng. Ba cái đinh ban nãy lại hiện lên trong đầu cô.

- À má, ba cái đinh trên cổng là ai đóng vậy má? Con thấy mới tinh.

- Đinh nào?

- Ba cái đinh đóng ngang thanh cổng đó má. Ngay chỗ tay vịn.

Má khựng lại một giây, rồi tiếp tục úp chén lên kệ, giọng bình thản:

- À, má đóng đó. Đóng chơi vậy thôi.

- Đóng ngay chỗ tay vịn thì ai mà vịn được nữa má.

Má không trả lời, bưng rổ chén đã ráo nước đi vào nhà. Loan đứng lại một mình bên giếng, nghe tiếng côn trùng rả rích quanh vườn. Cô thấy gáy mình hơi lạnh, dù gió đêm không có gì lạ.

Tối đó, cả nhà đi ngủ sớm để mai lo đám giỗ. Loan nằm trên giường tre trong buồng bà nội, trằn trọc mãi không ngủ được. Chăn gối còn phảng phất mùi long não và mùi dầu gió quen thuộc. Cô nhớ hồi nhỏ nằm đây, bà nội hay xoa lưng cho cô, kể chuyện ngày xưa ông cố dựng nhà, giữ đất như thế nào. Lúc đó cô chỉ nghe cho vui, chẳng bao giờ nghĩ có ngày mình lại là người thừa kế một phần đất của bà.

Chuyện miếng đất cứ quay vòng trong đầu cô. Ở Sài Gòn, cô làm kế toán cho một công ty xuất nhập khẩu, ngày nào cũng đối mặt với con số và giấy tờ. Cô xin nghỉ phép một tuần để về lo giỗ bà nội, không ngờ vừa đặt chân về tới nhà đã vướng ngay vào chuyện đất đai của cả họ. Ba hộ đã đồng ý, chỉ còn chờ mình cô. Cái gật đầu hay lắc đầu của cô mấy ngày tới sẽ quyết định chuyện của bao nhiêu con người. Cô nhớ lời má nói hồi rửa chén: quyền quyết là ở con, đừng để ai ép. Nói thì dễ. Chú Út đang kẹt tiền, cả họ đang trông, còn cô thì chỉ là đứa cháu gái ở Sài Gòn về, đến cái miếu trên miếng đất đó cô còn chưa một lần bước vào.

Cô trở mình, nhìn ra khung cửa sổ. Vườn sau tối đen, chỉ có ánh trăng mờ mờ rọi qua kẽ lá. Đâu đó có tiếng chó sủa vu vơ rồi im bặt.

Loan ngồi dậy, khoác thêm cái áo rồi rón rén ra sân. Cô muốn nhìn lại ba cái đinh cho rõ. Dưới ánh đèn hiên vàng vọt, ba cái đinh hiện ra rõ mồn một, đầu đinh mới tinh phản chiếu ánh đèn thành ba chấm sáng nhỏ. Cô thử đẩy nhẹ cánh cổng, bản lề rít lên một tiếng khẽ. Âm thanh vang ra trong đêm yên tĩnh nghe rõ mồn một, khiến cô giật mình khựng lại. Ba cái đinh vẫn nằm im ở đó, như thể chúng vốn thuộc về chỗ này từ lâu lắm rồi.

Cô đưa tay định chạm vào lần nữa thì có tiếng dép lẹp xẹp sau lưng. Má đứng ở cửa, khoanh tay trước ngực, nhìn cô.

- Khuya rồi còn ra đây làm gì con.

- Con ra hóng mát chút rồi vô ngủ liền má.

Má bước tới gần, nhìn ba cái đinh rồi nhìn Loan. Ánh mắt má trong bóng tối có cái gì đó rất lạ, không phải giận, cũng không phải buồn, mà như đang cân nhắc một điều gì đó rất nặng.

Một lúc sau, má mới lên tiếng, giọng chậm rãi:

- Loan nè.

- Dạ.

- Mấy cái đinh này, con đừng đụng vô.